Wybrane artykuły z działu Historia

Federacja Rosyjska zgodnie z Konstytucją z 1993 roku została podzielona na 89 podmiotów federacji, o zróżnicowanej randze. W wyniku późniejszych zmian (m.in. inkorporacja Krymu) liczba podmiotów federacji zmieniała się i w 2014 roku wynosi ...

Bardzo często w mediach można słyszeć o negatywnych zjawiskach demograficznych występujących na terenie Rosji. Mówi się, że Rosjan ubywa. Jak to naprawdę jest? Dlaczego tak się dzieje? Jakie są perspektywy dla rosyjskiego społeczeństwa? Ilu ...

Powierzchnia Rosji Powierzchnia Rosji wynosząca ponad 17mln km2 stanowi w przybliżeniu 1/6 powierzchni ziemi. Natomiast pod względem ludności Rosji zajmuje dopiero 6 miejsce. Co ciekawe niemal 80% mieszkańców Rosji zamieszkuje część ...

W Polsce panuje powszechne przekonanie, że znamy naszego wschodniego sąsiada lepiej niż własną kieszeń. "Znawców" Rosji jest w naszym kraju mniej więcej tylu co ekspertów od piłki nożnej, czy medycyny. A o rzeczywistej znajomości futbolu, czy ...

Każdy z nas słyszał o wielokrotnych zmianach nazw niektórych rosyjskich miast. Najbardziej znane przykłady to Petersburg będący kiedyś Leningadem i Piotrogrodem, czy też Wołgograd, który wszedł do historii jako Stalingrad. Takich przykładów jest w ...

Do wyborów prezydenckich w 2004 roku Ukraina szykowała się kilkanaście miesięcy. Gdy nad Dnieprem trwały decydujące przygotowania dwóch zwaśnionych obozów politycznych, w Polsce mało kto, łącznie z politykami i dziennikarzami interesował się ...

  1917 marzec: powstanie Centralnej Rady Ukraińskiej w Kijowieczerwiec: Centralna Rada powołuje ukraiński rząd tymczasowy (Generalny Sekretariat)grudzień: bolszewicy proklamują utworzenie Ukraińskiej Republiki Rad

Ukrainiec jako wróg w prasie toruńskiej 1920-1939. Toruń w okresie międzywojennym był najważniejszym ośrodkiem wydawniczym województwa pomorskiego. Wpłynęły na to przede wszystkim tradycje wydawnicze zaboru pruskiego (drukowano tutaj jedną z ...

Liczebność, rozmieszczenie, struktura społeczno-zawodowa, organizacje Wśród prac poruszających zagadnienie liczebności Ukraińców widoczne są rozbieżności. Wynika to z tego, iż jedyne źródła, które są wykorzystywane przy jej podawaniu obarczone są ...

1 Uczestnictwo w strukturach izby Posłowie ukraińscy niezwykle aktywnie uczestniczyli w pracach Sejmu II kadencji. Na drugim posiedzeniu w dniu 28 marca 1928 r. przeprowadzono wybór prezydium Izby Poselskiej. Kandydatem Ukraińsko-Białoruskiego ...

W wiek XIX Rosja wkraczała z ukształtowaną, chociaż jeszcze nieliczną, elitą intelektualną, świadomą związków z europejską kulturą, nauką, sztuka, a nawet modą.

Święte Przymierze, pomimo swej mistycznej formy stworzonej dla potrzeb Aleksandra I - inicjatora zachowania pokoju tym właśnie sposobem krucjat, było instytucją nader stabilną i o sporym znaczeniu, choć przez współczesnych sobie uważane było za ...

W wiek XX Rosja wchodziła jako jedyne mocarstwo, w którym władza była niczym nieograniczona, wolności jednostek zredukowane były do zera, nawet ziemiaństwo nie mogło liczyć na całkowitą swobodę. Panowało bowiem samodzierżawie, czyli car był jedynym ...

Kolonizacja rosyjska, to kolonizacja państwa, które kierowało się przede wszystkim względami politycznymi, a potem dopiero ekonomicznymi. Już pod koniec XVIIIw. do Rosji należała cała Syberia aż po Ocean Spokojny wraz z Kamczatką i Alaską (Sprzedana ...

Rewolucja Październikowa została przeprowadzona w celu zaprowadzenia nowego, oczywiście doskonalszego porządku w Rosji. Pod sztandarami walki o władzę dla ludu i mas uciskanych obalono, i tak osłabioną po rewolucjach tak 1905-go roku, jak i lutowej, ...

W lutym 1917 roku nikt nie przypuszczał, że właśnie rozpoczynająca się rewolucja rozpocznie proces, który przekształci Rosję carską w państwo totalitarne. Spodziewano się raczej demokracji i wolności, lecz w zamian rodziła się brutalna ...

W okresie istnienia Związku Radzieckiego jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczy tego, kto w rzeczywistości rządził państwem. Oficjalna propaganda odpowiadała utartymi sloganami: "Cała władza w rękach Rad", czy też: "Partia - nasze ...

ZSRR prowadził dwupiętrową politykę zagraniczną już od 1919 roku. 1. Polityka prowadzona w oparciu o tradycyjne sposoby ( na szczeblu oficjalnym ) 2. Równocześnie polityce bolszewiccy wprowadzili III międzynarodówkę - Komintern (1919 - 1943)

Wrogość do Polski była głównym powodem, dla którego część prawicy niemieckiej wypowiadała się za porozumieniem ze Związkiem Radzieckim. Mimo braku formalnego uznania rządu radzieckiego przez mocarstwa zachodnie zaproszono go, podobnie jak Niemcy, do ...

Rok 1993 przyniósł poważne problemy młodemu, rosyjskiemu systemowi demokratycznemu. Właśnie w tym roku na scenie politycznej w Rosji zachodziły procesy, których efekty widoczne są po dziś dzień.

Udane odsunięcie od władzy parlamentu oznaczało nie tylko zwycięstwo prezydenta i likwidację nieregulowanej dwuwładzy, ale także zmuszało rządzących do szybkiego stworzenia nowego systemu politycznego. Dlatego też w październiku i listopadzie ...

Konstytucja Federacji Rosyjskiej  przyjęta w ogólnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 rokuMy, składający się z wielu narodów lud Federacji Rosyjskiej, złączeni wspólnym losem na swej ziemi, utwierdzając prawa i wolności ...

Na tej stronie zaprezentowana zostanie ustawa zasadnicza, której wprowadzenie można uznać za jedną z najważniejszych reform post-komunistycznej Rosji. Przyjęcie w grudniu 1993 roku konstytucji oznaczało przede wszystkim zerwanie z dotychczasowym ...

Najważniejszymi wydarzeniami politycznymi w połowie lat 90-tych w Rosji były zaplanowane na ten czas wybory. Najpierw, bo jeszcze w grudniu 1995 roku, odbyć się miały wybory do Dumy Państwowej, natomiast pół roku później obywatele mieli zdecydować, ...

Za jeden z podstawowych celów swojej prezydentury Władimir Putin wyznaczył sobie reorganizację władzy państwowej. Reforma ta dla obozu władzy posiadała wysoki priorytet zwłaszcza ze względu na coraz częściej powtarzające się pytanie ...

Jednym z największych problemów Rosji z pewnością jest nieefektywność i archaiczność aparatu biurokratycznego. Powszechnym zjawiskiem jest także szerząca się na wszystkich szczeblach urzędów korupcja.

Wysokie znaczenie służb mundurowych w Rosji nie podlega dyskusji. Świadczy o tym chociażby ilość środków przeznaczanych corocznie na utrzymanie bezpieczeństwa wewnętrznego i obrony narodowej. W 2003 r. na powyższe cele przeznaczono aż 25% ...

Sektor mieszkalnictwa jest w Rosji jednym z najważniejszych segmentów gospodarki. Przed reformą wydatki budżetu federalnego na utrzymanie mieszkań wynosiły 8% sumy rozchodów. Jest to kwota porównywalna z tą, jaka ponoszona jest na obronę ...

Problem reformowania systemu wymiaru sprawiedliwości jest poruszany od początku lat 90-tych. Najwięcej zmian wprowadziła konstytucja FR z 1993 r., która dała podstawy formowania władzy sądowniczej według nowoczesnych wzorców. Kolejnym ...

Po osiągnięciu pewnych sukcesów w stabilizacji gospodarki w latach 1995-1997 zarówno rząd rosyjski jak i międzynarodowe organizacje finansowe spodziewały się, że w Rosji kontynuowany będzie pozytywny trend wzrostu gospodarczego. Jednak ...

Na tej stronie prezentujemy Państwu dane statystyczne rosyjskiej gospodarki. Poniżej znajdują się informacje na temat podstawowych współczynników ekonomicznych Rosji wraz z przedstawieniem dynamiki ich zmian w latach 2000-2004. Aby uwiarygodnić ...

Na niniejszej stronie zaprezentowane zostaną wydarzenia oraz metody jakimi kierowali się rosyjscy reformatorzy w pierwszym okresie transformacji gospodarki, zaraz po rozpadzie Związku Radzieckiego. Samo przedstawienie faktów byłoby niewystarczającym ...

Jak już wspomniano w innym miejscu reforma rosyjskiej gospodarki opierała się trzech głównych filarach: liberalizacji cen, otwarciu gospodarki oraz na prywatyzacji. I właśnie tej ostatniej reformie, reformie denacjonalizacji, poświęcona ...

Ta strona poświęcona zostanie na omówienie losów reformy prywatyzacyjnej w latach 1994-1999. Początek tego okresu przypada na zmianę strategii przeprowadzania denacjonalizacji. Prywatyzacja czekowa została zastąpiona, w teorii, ...

 

3. Obecność Ukraińców w polskim parlamencie 1922-1927 r.

 

W II Rzeczypospolitej, już w pierwszych dniach jej istnienia przewidywano zwołanie Sejmu Ustawodawczego. Zapowiedzią tego wydarzenia był dekret z dnia 28 listopada 1918 roku o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego60 . Znamienne było, że gdy 26 stycznia 1919 roku przeprowadzano wybory na obszarze wyznaczonym na podstawie dekretu, ziemie zamieszkałe przez Ukraińców, Wołyń i Galicja Wschodnia należały do terenów objętych działaniami wojennymi. Przyczyniło się to do absencji przedstawicieli społeczności ukraińskiej w Sejmie Ustawodawczym. Pierwszą okazją dla nich, aby zasiąść w sejmie Polskim stały się wybory z 5 listopada 1922 r . zostały jednak nie w pełni wykorzystane, ponieważ znaczna część Ukraińców w Galicji Wschodniej zbojkotowała wybory. Nastąpiło to pod wpływem nawoływań emigracyjnego rządu Jewhena Petruszewycza61 . Udział Ukraińców z Galicji Wschodniej w wyborach mógł być odbierany jako akceptacja władzy polskiej, a należy pamiętać, że przynależność powyżej wymienionego terytorium nie była jeszcze przesądzona oraz, że Jewhen Petruszewycz był orędownikiem koncepcji „zachodnio-ukraińskiej”.

Frekwencja wyborcza 5 listopada 1922 r. w województwach zamieszkałych przez Ukraińców była przeto bardzo niska, tak więc bojkot przyniósł efekt a należy dodać, iż trafił na podatny grunt. W tym czasie ludność miała prawo do niezadowolenia, gdyż rosła drożyzna a płace były niskie, ponadto dawały znać o sobie podatki i ograniczenia swobód narodowych62 .

W wyniku wyborów do Sejmu I kadencji na jego ławach zasiadło 25 Ukraińców. Najwięcej bo, aż 12 zostało wybranych w województwie wołyńskim, 4 w stanisławowskim, podobnie w lubelskim, 2 w województwie poleskim, 1 zaś w lwowskim63 .

Posłowie z województwa wołyńskiego, lubelskiego i poleskiego zostali wybrani z listy Bloku Mniejszości Narodowych w liczbie 20. Zjazd, w którym uczestniczyli wraz z wybranymi na senatorów kandydatami, powołał 22 listopada 1922 r. w Kowlu do życia Ukraińską Reprezentację Parlamentarną. Utworzono: Ukraiński Klub Sejmowy z prezesem Antonim Wasyńczukiem i zastępcami posłami Samuelem Podhorskim i Mikołajem Pirogowem oraz Ukraiński Klub Senatorski z przewodniczącym Aleksandrem Karpińskim. W celu zbierania materiałów, opracowywania wniosków i interpelacji zostały powołane komisje: szkolna, cerkiewna, rolno-ekonomiczna, polityczno-administracyjna, samorządowa i prasowa. Ukraiński Klub Sejmowy spajała dyscyplina wewnętrzna wyrażająca się w bezwzględnej solidarności.

Posłowie z Klubu Ukraińskiego uczestniczyli licznie w pracach komisji sejmowych: w Komisji Administracyjnej-Borys Kozubski, Morskiej-Mikołaj Pirogow, Oświaty-Sergiusz Chrucki i Sergiusz Kozicki, Petycyjnej-Józef Skrzypa, Prawniczej-Borys Kozubski i Samuel Podhorski, Przemysłu i Handlu-Maksym Czuczmaj, Robót Publicznych-Wasyl Komarewicz, Rolnej-Andrzej Paszczuk i Antoni Wasyńczuk, Skarbowo-Budżetowej-Paweł Wasyńczuk, Do Walki z Drożyzną Maksym-Czuczmaj, Wojskowej-Tomasz Prystupa, Spraw Zagranicznych-Antoni Wasyńczuk, Zdrowia Publicznego-Wasyl Dmitriuk64 . Klub Ukraiński miał charakter inteligencki, należało do niego tylko 2 chłopów, 8 posłów przyznawało się bądź było uważanych za socjalistów. Zygmunt Zaporowski w swojej pracy scharakteryzował oblicze Klubu Ukraińskiego pisząc o nim : „[...], miał oblicze wyraźnie inteligenckie-było w nim tylko 2 chłopów pracujących na roli. Ale była to inteligencja specyficzna: wychowankowie rosyjskich szkół, często seminariów nauczycielskich (7), którzy w momencie powstania i okrzepnięcia państwa polskiego nie znaleźli, a może nie szukali miejsca w polskich szkołach. Spauperyzowani wrócili na wieś do ojcowskich gospodarstw, szybko stając się lokalnymi przywódcami społeczności ukraińskiej, organizatorami i animatorami życia publicznego”65 . W wyniku rozłamu wyłonił się 5 osobowy klub socjaldemokratyczny a w 1925 r. powstały frakcje: Ukraińskie Socjalistyczne Zjednoczenie „Selanśkyj Sojuz” i UNDO. Po wystąpieniu z klubu kilku posłów liczył on pod koniec 1925 r. tylko 11 osób66 .

Od początku trwania prac Sejmu I kadencji osobną grupę wśród przedstawicieli społeczności ukraińskiej stanowiła grupa posłów skupionych w Klubie Ukraińsko-Włościańskim tzw. „Chliborobów”. Zdobyli oni mandaty poselskie dzięki sporym nakładom finansowym i pomocy administracji Galicji Wschodniej. Posłowie ci nie odegrali większej roli, nie brali udziału w pracach komisji sejmowych, a ponadto byli pozbawieni oparcia wśród swoich rodaków (Ukraińców) generalnie izolujących się od postawy „Chliborobów”.

Stanowisko Klubu Ukraińskiego zostało pierwszy raz określone podczas dyskusji nad expose premiera Władysława Sikorskiego 23 stycznia 1923 r. Charakteryzowało się ono wiarą w realizację postulatów zawartych w programie rządowym, gotowość do podjęcia współpracy była związana ze strachem przed komunizmem. Prezentujący stanowisko Klubu Ukraińskiego poseł S.Podhorski stwierdził, że ideałem Ukraińskiej Reprezentacji Parlamentarnej będzie niezależne państwo obejmujące całość ziem etnograficznie ukraińskich. Powstanie takiego państwa mogło być urzeczywistnione przypuszczalnie dla Ukraińców, po obaleniu Ukraińskiej Republiki Radzieckiej. S.Podhorski przedstawił izbie poselskiej najbardziej pilne dla jego narodowości sprawy wymagające jak najszybszego rozwiązania.

Stanowisko „Chliborobów”, przychylne dla rządu Sikorskiego, zostało przedstawione przez posła Mikołaja Ilkowa. Było ono bardzo przyjazne w stosunku do rządu, a równocześnie podkreślano w nim wrogi stosunek wobec Związku Radzieckiego oraz izolowanie się od obozu J.Petruszewycza67 .

Zmiana stanowiska Klubu Ukraińskiego wobec rządu nastąpiła po ogłoszeniu decyzji Rady Ambasadorów z 14 marca 1923 r. uznającej granicę wschodnią Rzeczypospolitej, a miało to miejsce 16 marca na uroczystym posiedzeniu Sejmu68 . Wówczas to posłowie ukraińscy swoim zachowaniem zamanifestowali postawę opozycyjną wobec najwyższych władz polskich. Generalnie należy stwierdzić, że Klub Ukraiński do końca Sejmu I kadencji pozostawał w opozycji. W Sejmie tym zgłosił on 104 interpelacje i 50 wniosków, natomiast Ukraińsko-Włościański Klub Sejmowy 12 interpelacji69 .

Zgoła odmiennie zachowała się grupa „Chliborobów” godząca się z decyzją Rady Ambasadorów, spychało ją to jeszcze bardziej na margines życia politycznego wśród społeczności ukraińskiej70 .

Wydaje się, że Ukraińcy nie w pełni wykorzystali sytuację, która została stworzona dzięki rozłożeniu sił w Sejmie. Mogli stanowić w wielu przypadkach siłę decydującą o przejściu ustaw. Nie potrafili tego wykorzystać, ograniczali się do bezowocnych skarg i zażaleń, w ten sposób nie poprawiała się rozumiana w wielu aspektach sytuacja społeczności ukraińskiej. Żądanie przyznania daleko idącej autonomii terytorialnej było nie do przyjęcia dla strony polskiej, czego posłowie ukraińscy wydawali się nie zauważać.

 

Przypisy i odsyłacze do rozdziału I:

1 L.Wasilewski, Istotna liczba Ukraińców w Polsce, „Sprawy Narodowościowe’’, R. I, 1927, nr 3, s. 235-236.

2 Z. Landau, J. Tomaszewski, Gospodarka Polski międzywojennej 1918-1939, t. I, W dobie inflacji 1918-1923, Warszawa 1967, s. 42.

3 J. Żarnowski, Społeczeństwo drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1973, s. 375.

4 A. Krysiński, Liczba i rozmieszczenie Ukraińców w Polsce, „Sprawy Narodowościowe”, R. II, 1928, nr 6, s. 707.

5 R. Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929, Kraków 1989, s. 11.

6 A. Krysiński, dz. cyt., s. 652.

7 Tamże, s. 653.

8 Tamże, s 655-657.

9 A. Albert, Najnowsza Historia Polski 1914-1993, t. I, Warszawa 1995, s. 121.

10 C. Partacz, Polacy i Ukraińcy w II Rzeczypospolitej, Kościan 1991, s. 7.

11 P. Eberhardt, Przemiany narodowościowe na Ukrainie XX wieku, Warszawa 1994, s. 108.

12 M. Papierzyńska-Turek, Sprawa Ukraińska w Drugiej Rzeczypospolitej 1922-1926, Kraków 1979, s. 25-26.

13 R. Torzecki, dz. cyt., s. 274.

14 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 27-28.

15 R. Torzecki, dz. cyt., s. 277-279.

16 M. Feliński, Organizacja i rozwój spółdzielczości ukraińskiej w Polsce, „Sprawy Narodowościowe”, R. III, nr 2, 1929, s. 215-227.

17 Tamże, s.279.

18 Tamże, s. 281.

19 Tamże, s. 282.

20 Tamże, s. 282.

21 Tamże, s. 283.

22 M. Feliński, Organizacja i ..., s. 217-218.

23 Tamże, s. 219.

24 Tamże, s. 219.

25 R. Torzecki, dz. cyt., s. 300-301.

26 Na 160 podań 52 uzyskały odpowiedź odmowną, 11 przychylną, 97 pozostało bez odpowiedzi; (M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 91-92).

27 Tamże, s. 92.

28 M. Feliński, Ukraińcy w Polsce..., s. 108-110.

29 R. Torzecki, dz. cyt., s. 303.

30 Należy pamiętać, że status prawny Galicji Wschodniej nie był wówczas jeszcze uregulowany, Ukraińcy tu mieszkający nie posiadali obywatelstwa polskiego; (M.Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 85-86).

31 R. Torzecki, dz. cyt., s. 306.

32 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 87.

33 R. Torzecki, dz. cyt., s. 306-307.

34 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 90.

35 M. Feliński, Ukraińcy w Polsce..., s. 110.

36 R. Torzecki, dz. cyt., s. 304-305.

37 R. Torzecki, dz. cyt., s. 307-308.; M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 93.; M. Feliński, Ukraińcy w Polsce..., s. 110-111.

38 R. Torzecki, dz. cyt., s. 308.

39 R. Torzecki, dz. cyt., s. 309-311.

40 R. Torzecki, dz. cyt., s. 311-312.

41 R. Torzecki, dz. cyt., s. 312.

42 M. Feliński, Ukraińcy w Polsce ..., s. 27.

43 Tamże, s. 28.

44 Dokumenty z dziejów polskiej polityki zagranicznej 1918-1939, t. I, pod red., T. Jędruszczak, M. Nowak Kiełbikowej, Kraków 1989, s. 157.

45 A. Burda, Konstytucja marcowa, Lublin 1983, s. 91.

46 Tamże, s. 92.

47 Tamże, s. 92.

48 Tamże, s. 92.

49 M. Feliński, Ukraińcy w Polsce ..., s.27.

50 Tamże, s. 29.

51 Tamże, s. 30.

52 Tamże, s. 30-31.

53 Tamże, s. 31.

54 Tamże, s. 31.

55 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 42-43.

56 Dokumenty ..., t. I , pod red., T. Jędruszczak, M. Nowak Kiełbikowej, s. 157.

57 Wyraźny wpływ na podjęcie takiej decyzji wywarły klęski armii Antona Denikina, obawiano się pochodu komunizmu na zachód Europy; (M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 36.)

58 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 37.

59 R. Torzecki, dz. cyt., s. 20.

60 A. Ajnenkiel, Historia Sejmu polskiego, t. II, cz. II, II Rzeczpospolita, Warszawa 1989, s. 8, 15.

61 R. Torzecki, dz. cyt., s. 66-67; M. Feliński, Ukraińcy w ..., s. 65.

62 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 127.

63 M. Feliński, Ukraińcy w..., s. 67.

64 M.Papierzyńńska-Turek,dz.cyt.,s.155-156.

65 Z. Zaporowski, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939. Działalność posłów, parlamentarne koncepcje Józefa Piłsudskiego, mniejszości narodowe, Lublin 1992, s.121.

66 Tamże.

67 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 162-163.

68 Tamże, s. 181.

69 A. Ajnenkiel, dz. cyt., s. 339.

70 M. Papierzyńska-Turek, dz. cyt., s. 183.

 

Kopiowanie surowo zabronione!

 
 

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!