Wybrane artykuły z działu Historia

Federacja Rosyjska zgodnie z Konstytucją z 1993 roku została podzielona na 89 podmiotów federacji, o zróżnicowanej randze. W wyniku późniejszych zmian (m.in. inkorporacja Krymu) liczba podmiotów federacji zmieniała się i w 2014 roku wynosi ...

Bardzo często w mediach można słyszeć o negatywnych zjawiskach demograficznych występujących na terenie Rosji. Mówi się, że Rosjan ubywa. Jak to naprawdę jest? Dlaczego tak się dzieje? Jakie są perspektywy dla rosyjskiego społeczeństwa? Ilu ...

Powierzchnia Rosji Powierzchnia Rosji wynosząca ponad 17mln km2 stanowi w przybliżeniu 1/6 powierzchni ziemi. Natomiast pod względem ludności Rosji zajmuje dopiero 6 miejsce. Co ciekawe niemal 80% mieszkańców Rosji zamieszkuje część ...

W Polsce panuje powszechne przekonanie, że znamy naszego wschodniego sąsiada lepiej niż własną kieszeń. "Znawców" Rosji jest w naszym kraju mniej więcej tylu co ekspertów od piłki nożnej, czy medycyny. A o rzeczywistej znajomości futbolu, czy ...

Każdy z nas słyszał o wielokrotnych zmianach nazw niektórych rosyjskich miast. Najbardziej znane przykłady to Petersburg będący kiedyś Leningadem i Piotrogrodem, czy też Wołgograd, który wszedł do historii jako Stalingrad. Takich przykładów jest w ...

Do wyborów prezydenckich w 2004 roku Ukraina szykowała się kilkanaście miesięcy. Gdy nad Dnieprem trwały decydujące przygotowania dwóch zwaśnionych obozów politycznych, w Polsce mało kto, łącznie z politykami i dziennikarzami interesował się ...

  1917 marzec: powstanie Centralnej Rady Ukraińskiej w Kijowieczerwiec: Centralna Rada powołuje ukraiński rząd tymczasowy (Generalny Sekretariat)grudzień: bolszewicy proklamują utworzenie Ukraińskiej Republiki Rad

Ukrainiec jako wróg w prasie toruńskiej 1920-1939. Toruń w okresie międzywojennym był najważniejszym ośrodkiem wydawniczym województwa pomorskiego. Wpłynęły na to przede wszystkim tradycje wydawnicze zaboru pruskiego (drukowano tutaj jedną z ...

Liczebność, rozmieszczenie, struktura społeczno-zawodowa, organizacje Wśród prac poruszających zagadnienie liczebności Ukraińców widoczne są rozbieżności. Wynika to z tego, iż jedyne źródła, które są wykorzystywane przy jej podawaniu obarczone są ...

1 Uczestnictwo w strukturach izby Posłowie ukraińscy niezwykle aktywnie uczestniczyli w pracach Sejmu II kadencji. Na drugim posiedzeniu w dniu 28 marca 1928 r. przeprowadzono wybór prezydium Izby Poselskiej. Kandydatem Ukraińsko-Białoruskiego ...

W wiek XIX Rosja wkraczała z ukształtowaną, chociaż jeszcze nieliczną, elitą intelektualną, świadomą związków z europejską kulturą, nauką, sztuka, a nawet modą.

Święte Przymierze, pomimo swej mistycznej formy stworzonej dla potrzeb Aleksandra I - inicjatora zachowania pokoju tym właśnie sposobem krucjat, było instytucją nader stabilną i o sporym znaczeniu, choć przez współczesnych sobie uważane było za ...

W wiek XX Rosja wchodziła jako jedyne mocarstwo, w którym władza była niczym nieograniczona, wolności jednostek zredukowane były do zera, nawet ziemiaństwo nie mogło liczyć na całkowitą swobodę. Panowało bowiem samodzierżawie, czyli car był jedynym ...

Kolonizacja rosyjska, to kolonizacja państwa, które kierowało się przede wszystkim względami politycznymi, a potem dopiero ekonomicznymi. Już pod koniec XVIIIw. do Rosji należała cała Syberia aż po Ocean Spokojny wraz z Kamczatką i Alaską (Sprzedana ...

Rewolucja Październikowa została przeprowadzona w celu zaprowadzenia nowego, oczywiście doskonalszego porządku w Rosji. Pod sztandarami walki o władzę dla ludu i mas uciskanych obalono, i tak osłabioną po rewolucjach tak 1905-go roku, jak i lutowej, ...

W lutym 1917 roku nikt nie przypuszczał, że właśnie rozpoczynająca się rewolucja rozpocznie proces, który przekształci Rosję carską w państwo totalitarne. Spodziewano się raczej demokracji i wolności, lecz w zamian rodziła się brutalna ...

W okresie istnienia Związku Radzieckiego jednym z najczęściej zadawanych pytań dotyczy tego, kto w rzeczywistości rządził państwem. Oficjalna propaganda odpowiadała utartymi sloganami: "Cała władza w rękach Rad", czy też: "Partia - nasze ...

ZSRR prowadził dwupiętrową politykę zagraniczną już od 1919 roku. 1. Polityka prowadzona w oparciu o tradycyjne sposoby ( na szczeblu oficjalnym ) 2. Równocześnie polityce bolszewiccy wprowadzili III międzynarodówkę - Komintern (1919 - 1943)

Wrogość do Polski była głównym powodem, dla którego część prawicy niemieckiej wypowiadała się za porozumieniem ze Związkiem Radzieckim. Mimo braku formalnego uznania rządu radzieckiego przez mocarstwa zachodnie zaproszono go, podobnie jak Niemcy, do ...

Rok 1993 przyniósł poważne problemy młodemu, rosyjskiemu systemowi demokratycznemu. Właśnie w tym roku na scenie politycznej w Rosji zachodziły procesy, których efekty widoczne są po dziś dzień.

Udane odsunięcie od władzy parlamentu oznaczało nie tylko zwycięstwo prezydenta i likwidację nieregulowanej dwuwładzy, ale także zmuszało rządzących do szybkiego stworzenia nowego systemu politycznego. Dlatego też w październiku i listopadzie ...

Konstytucja Federacji Rosyjskiej  przyjęta w ogólnonarodowym referendum w dniu 12 grudnia 1993 rokuMy, składający się z wielu narodów lud Federacji Rosyjskiej, złączeni wspólnym losem na swej ziemi, utwierdzając prawa i wolności ...

Na tej stronie zaprezentowana zostanie ustawa zasadnicza, której wprowadzenie można uznać za jedną z najważniejszych reform post-komunistycznej Rosji. Przyjęcie w grudniu 1993 roku konstytucji oznaczało przede wszystkim zerwanie z dotychczasowym ...

Najważniejszymi wydarzeniami politycznymi w połowie lat 90-tych w Rosji były zaplanowane na ten czas wybory. Najpierw, bo jeszcze w grudniu 1995 roku, odbyć się miały wybory do Dumy Państwowej, natomiast pół roku później obywatele mieli zdecydować, ...

Za jeden z podstawowych celów swojej prezydentury Władimir Putin wyznaczył sobie reorganizację władzy państwowej. Reforma ta dla obozu władzy posiadała wysoki priorytet zwłaszcza ze względu na coraz częściej powtarzające się pytanie ...

Jednym z największych problemów Rosji z pewnością jest nieefektywność i archaiczność aparatu biurokratycznego. Powszechnym zjawiskiem jest także szerząca się na wszystkich szczeblach urzędów korupcja.

Wysokie znaczenie służb mundurowych w Rosji nie podlega dyskusji. Świadczy o tym chociażby ilość środków przeznaczanych corocznie na utrzymanie bezpieczeństwa wewnętrznego i obrony narodowej. W 2003 r. na powyższe cele przeznaczono aż 25% ...

Sektor mieszkalnictwa jest w Rosji jednym z najważniejszych segmentów gospodarki. Przed reformą wydatki budżetu federalnego na utrzymanie mieszkań wynosiły 8% sumy rozchodów. Jest to kwota porównywalna z tą, jaka ponoszona jest na obronę ...

Problem reformowania systemu wymiaru sprawiedliwości jest poruszany od początku lat 90-tych. Najwięcej zmian wprowadziła konstytucja FR z 1993 r., która dała podstawy formowania władzy sądowniczej według nowoczesnych wzorców. Kolejnym ...

Po osiągnięciu pewnych sukcesów w stabilizacji gospodarki w latach 1995-1997 zarówno rząd rosyjski jak i międzynarodowe organizacje finansowe spodziewały się, że w Rosji kontynuowany będzie pozytywny trend wzrostu gospodarczego. Jednak ...

Na tej stronie prezentujemy Państwu dane statystyczne rosyjskiej gospodarki. Poniżej znajdują się informacje na temat podstawowych współczynników ekonomicznych Rosji wraz z przedstawieniem dynamiki ich zmian w latach 2000-2004. Aby uwiarygodnić ...

Na niniejszej stronie zaprezentowane zostaną wydarzenia oraz metody jakimi kierowali się rosyjscy reformatorzy w pierwszym okresie transformacji gospodarki, zaraz po rozpadzie Związku Radzieckiego. Samo przedstawienie faktów byłoby niewystarczającym ...

Jak już wspomniano w innym miejscu reforma rosyjskiej gospodarki opierała się trzech głównych filarach: liberalizacji cen, otwarciu gospodarki oraz na prywatyzacji. I właśnie tej ostatniej reformie, reformie denacjonalizacji, poświęcona ...

Ta strona poświęcona zostanie na omówienie losów reformy prywatyzacyjnej w latach 1994-1999. Początek tego okresu przypada na zmianę strategii przeprowadzania denacjonalizacji. Prywatyzacja czekowa została zastąpiona, w teorii, ...

Związek Radziecki wyszedł z II wojny światowej jako supermocarstwo. Pomimo ogromnych strat (szacuje się, że zginęło nawet 27 mln ludzi) zdołał wielkim kosztem zbudować armię i pokonać Niemców.


W rezultacie wojny Związek Radziecki opanował całą niemal Europę Środkowo - Wschodnią, stwarzając sobie przy pomocy rządów komunistycznych podstawy trwałej kontroli. Znaczną cześć terytoriów gdzie dotarła Armia Czerwona ZSRR przyłączył do swoich ziem, reszta pozostała w strefie dominacji rosyjskiej. Poza zdobyczami terytorialnymi w Polsce, Moskwa zachowała odebrane w 1940 Rumunii Besarabię i Bukowinę, inkorporowane wówczas państwa bałtyckie, a także przejęła od Czechosłowacji Ruś Zakarpacką. Na dalekim Wschodzie, kosztem Japonii, ZSRR zdobył część wysp Kurylskich. 

Związek Radziecki zdobył tak wiele pomimo braku początkowo broni jądrowej, a która to posiadali amerykanie, którzy jednak nie dostrzegali ekspansywności w polityce Stalina i na nią przystali. Jednak wkrótce powstał konflikt, który z czasem się zaostrzył. Wypadkową tego sporu zwanego "zimną wojną" było powstanie dwóch państw niemieckich, z których NRD pozostało w orbicie wpływów sowieckich. Własną broń nuklearną ZSRR skonstruował w 1949 roku (prawdopodobnie wykradając projekty amerykańskiej bomby).

W ciągu kilku lat po wojnie obszar ZSRR i jego państw satelickich został hermetycznie zamknięty, a ideologię komunizmu wdrażano bezkompromisowo. Nastąpił okres tzw. kultu jednostki. Stalin stał się bogiem i wybawcą, mądrością świata i jedynym słusznym władca. Wielu ludzi w to wierzyło, pozostali bojąc się utraty życia, oficjalnie też tak myśleli. Wszechobecny aparat terroru utrzymywał społeczeństwo radzieckie w strachu i posłuszeństwie. Strach nie obcy był nawet na najwyższych szczeblach władzy, gdyż Stalin, co pewien okres przeprowadzał tzw. "czystki". Nastąpiło apogeum rozwoju sieci obozów - gułagów od GUŁag (Gławnoje Uprawljenije Łagieriej - Główny Zarząd obozów). Do obozów szli praktycznie wszyscy, nie wina była głównym powodem aresztowania, a potrzeba wykonania planu przez jednostkę NKWD (później KGB), którego szefem był Ławrientij Beria. Dekretem Stalina do obozów trafiali nawet rosyjscy jeńcy wojenni, którzy przeżyli niemieckie stalagi. Aresztowani byli za rzekomą zdradę ojczyzny. 

O obozach wiedzieli wszyscy, ale się o nich nie mówiło, nie pasowało to do wizji kraju szczęśliwego, którą kreowała propaganda. Tuszowała ona także fakt, ze kraj był po ogromnych zniszczeniach i gospodarka radziecka była na wyczerpaniu, a kolektywizacja wsi jeszcze pogarszała jej stan.

Dopiero śmierci Stalina w marcu 1953 roku pozwoliła społeczeństwu jak i partii odetchnąć. Stanowisko I Sekretarza KC KPZR (Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego) zaczął piastować Nikita Chruszczow, który oficjalnie potępił kult jednostki (wybór ten przypłacił życiem Beria). Jednak o poważniejszych zmianach ustrojowych czy w polityce zagranicznej nie mogło być mowy, gdyż ciągle istniało silne lobby stalinowców świadomych swoich przywilejów. 

Podkreślając swoją mocarstwową pozycję w 1957 roku ZSRR wysunął się na prowadzenie w podboju kosmosu, wystrzeliwując na orbitę okołoziemską sztucznego satelitę - sputnika. 

Polityka zagraniczna Chruszczowa charakteryzowała się licznymi konfliktami, nawet zbrojnymi. W 1958, miała miejsce interwencja zbrojna na Węgrzech. Od 1958 rozejście się dróg ZSRR i Chin Ludowych, które wcześniej otrzymały od Rosjan broń jądrową. Ten gest Chruszczowa był mocno krytykowany i osłabił jego pozycję. W 1959 roku poparcie komunistycznej Kuby i próba zainstalowania tam broni jądrowej (1961) wywołało głęboki kryzys rosyjsko – amerykański. Zakończył się on pomyślnie dla amerykanów. 

16 października 1964 roku z powodu porażki w kryzysie kubańskim, bezowocnej polityki gospodarczej oraz przez nazbyt ekstrawaganckie zachowanie Nikita Chruszczow ustąpił ze stanowiska.

Nowym szefem KPZR został Leonid Breżniew a premierem Kosygin. Wraz z ich nadejściem zakończyły się pewne swobody kulturalne znamionujące epokę poprzednią. Partia odeszła już na dobre od nurtu liberalnego pozostając przy zasadach iście konserwatywnych. Umocniono władze, między innymi poprzez mianowanie szefem KGB Jurija Andropowa. 

Okres Breżniewa charakteryzował marazm gospodarczy i pauperyzacja społeczeństwa, gdyż kierownictwo partii wolało import zbóż niż dekolektywizację, która była synonimem rosyjskiego socjalizmu. Do końca ZSRR nie osiągnął samowystarczalności w produkcji żywności. Poza tym na zbrojenia wydawano olbrzymią cześć budżetu, co musiało przesądzić o zastojach w innych sektorach przemysłu. W okresie Breżniewa armia radziecka stała u szczytu swej potęgi, natomiast w ubogim społeczeństwie rozwijały się patologie. Breżniewski "okres zastoju" był wynikiem starczego konserwatyzmu ekipy rządzącej.
Przykładem likwidowania ruchów liberalnych była interwencja wojsk układu warszawskiego w Czechosłowacji w 1968 roku zainicjowanej przez Breżniewa. W 1979 ZSRR wciągnął się w konflikt w Afganistanie. Przez nikogo nie zapraszany chciał podtrzymać przy władzy komunistyczny rząd. Jednak napotkał silny opór muzułmańskich Talibów, wspieranych przez amerykanów. Co spowodowało powrót do "zimnej wojny" o zaostrzonym obliczu. Tymczasem międzynarodowa sytuacja ZSRR nie była najlepsza. Nastąpiła poprawa stosunków japońsko – chińsko – amerykańskich, w Polsce następował widoczny kryzys władzy socjalistycznej. 

A system radziecki potrzebował zmian, ale stare kierownictwo było bezradne. W 1982 zmarł Breżniew, a jego stanowisko zajął Juri Andropow, wieloletni szef KGB. Nie udało mu się jednak przełamać oporu rządzącej nomenklatury. 

Tymczasem rządzący USA Ronald Regan, rozłączał okres zintensyfikowanego "wyścigu zbrojeń", aby w ten sposób wyczerpać ZSRR. Aby sprostać amerykańskiej armii, Armia Czerwona musiała rozpocząć szeroko zakrojoną modernizację, a to wymagało zwiększenia produktywności całej gospodarki, ale to było blokowane przez ideologię. Dodatkowo Regan zaproponował tzw. "gwiezdne wojny" czyli wprowadzenie na orbitę rakiet balistycznych, na co Rosja już w ogóle nie mogła sobie pozwolić. 

W 1985 roku po śmierci Czernienki, sekretarzem Generalnym KC KPZR został Michaił Gorbaczow, który wprowadził pierestrojkę (przebudowa) i głasnost' (jawność). Jednak projekty reform były spóźnione w stosunku do pogarszającej się sytuacji ekonomicznej. Jednocześnie pierestrojka wpłynęła na rozmywanie się podstaw systemowych ustroju ZSRR. 
(Wykorzystały to państwa bloku socjalistycznego na zmianę swojej orientacji ideologicznej).

W 1990 roku rozkład imperium radzieckiego sięgnął terytorium samego ZSRR. Kraje bałtyckie zaczęły ogłaszać niepodległość. W czerwcu 1991 wybory na prezydenta Federacji Rosyjskiej wygrał Bory Jelcyn, umacniając w ten sposób siły demokratyczne w Rosji i popychając do dalszych zmian i liberalizacji. 1 lipca 1991 roku ostatecznie rozwiązano Układ Warszawski. Spoistość ZSRR została poważnie naruszona poprzez deklaracje suwerenności Białorusi i Ukrainy. 21 grudnia 1991 ogłoszono powołanie Wspólnoty Niepodległych Państw, a rozwiązanie ZSRR ogłoszono wraz z odejściem Gorbaczowa 25 grudnia 1991 roku. Na odejście Michaiła Gorbaczowa musiał mieć decydujący wpływ Pucz Janajewa, który chciał utrzymać skostniałe struktury władzy. Formalnie ZSRR przestał istnieć 31 grudnia 1991, a jego miejsce zajęła Federacja Rosyjska.


Można powiedzieć, że ZSRR zbankrutował. 

Do tekstu wykorzystano materiały z książki Wojciecha Roszkowskiego i Anny Radziwił „Historia 1939 – 1956” oraz „Historia 1956 – 1997”

 
 

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!