Jedną z pierwszych putinowskich reform gospodarczych była zmiana w systemie podatkowym. Podstawy dla tej reformy zostały stworzone jeszcze 1998 r., gdy na mocy ustawy federalnej przyjęto część pierwszą kodeksu podatkowego.  Zmieniała ona poprzedni kodeks, uchwalony jeszcze za czasów istnienia Związku Radzieckiego. Przyczyną reformy podatkowej za czasów prezydentury Putina była chęć ustabilizowania wpływów budżetowych oraz równomierne stymulowanie wzrostu gospodarczego w okresie średnio i długoterminowym. Aby osiągnąć te cele postanowiono m.in. uprościć system podatkowy, zredukować stawki oraz odejść od podatków fiskalnych, których ściąganie było bardzo trudne. Dzięki ogólnemu obniżeniu obciążeń podatkowych na gospodarkę liczono na wyraźne zmniejszenie tzw. szarej strefy. 

Najważniejsze zmiany w przyjętej w sierpniu 2000 r. drugiej części kodeksu podatkowego znalazły się w czterech rozdziałach dotyczących poszczególnych typów podatków: akcyzy, podatku od osób fizycznych, podatku VAT oraz podatku socjalnego rozumianego jako składka ubezpieczeniowa. Najgłośniejsza i najszerszej komentowana zmiana dotyczyła wprowadzenia zamiast dotychczasowego 3-stopniowego progresywnego systemu naliczania podatku, ujednoliconej stawki podatku od osób fizycznych. Wysokość podatku liniowego została ustalona na poziomie 13%. Jednak od tej reguły obowiązywały pewne wyjątki. Dochody uzyskane np. od hazardu, ponadnormatywnych odszkodowań oraz zysków bankowych były opodatkowane 35% stawką. W znacznym stopniu zmniejszono ewentualność podwójnego opodatkowania dywidend oraz zwiększono kwotę wolną od podatku. Dzięki powyższym zapisom Rosja stała się pierwszym krajem, w którym niemal w całości wprowadzono opracowaną w pierwszej połowie lat 80-tych przez R. Halla i A. Rabushkę strategię podatku liniowego. Efekty zmian w podatku PIT w pierwszych latach jego obowiązywania są zadowalające. Już w 2001 r. odnotowano realny przyrost wpływów z tytułu podatku od osób fizycznych o ponad 25%, zaś udział tego podatku w ogólnych wpływach budżetowych wzrósł z 12,1% do 12,7%. W kolejnych latach wyniki były jeszcze bardziej imponujące, dzięki czemu po czterech latach od wprowadzenia ujednoliconej stawki podatkowej realny wzrost przychodów budżetu federalnego wyniósł aż 105,6%. Nie można jednak zapomnieć, że powyższe liczby są pochodną wielu czynników i sama zmiana w ustawodawstwie podatkowym nie stanowi jedynej przyczyny pozytywnych wskaźników. Mimo to, konsekwencje tej części reformy podatkowej odbiły się szerokim echem po całym świecie, a w szczególności, co zrozumiałe,  w krajach byłego obozu socjalistycznego. Wnet śladem Rosji podążyły inne państwa: Ukraina, Serbia, czy Słowacja. Wprowadziły one tę formę opodatkowania ludności w latach 2003-2004. Z kolei w Gruzji, Polsce oraz Czechach podatek liniowy stał się tematem ożywionych dyskusji i pozostaje elementem programów niektórych partii politycznych.

Kolejną zmianą wprowadzoną przez kodeks podatkowy z 2000 r. było wprowadzenie podatku socjalnego. Zastąpił on wcześniejsze składki ubezpieczeniowe pobierane przez pozabudżetowe fundusze państwowe. Po reformie pobrany podatek dzielony jest na kilka części i rozdzielany pomiędzy fundusz emerytalny, fundusz zdrowotnych ubezpieczeń obowiązkowych oraz fundusz ubezpieczeń społecznych. Ponadto ustalono regresywną skalę podatku socjalnego. Dla zarabiających do 100 tys. rubli rocznie wynosi ona 35,6%, kolejne stopy wynoszą 20%, 10% oraz 5%, zamienione w 2003 r. na 2% dla najzamożniejszych. Powyższa skala została ustalona w oparciu o przeciętną płacę w sektorze przemysłowym. Ważne zmiany nastąpiły także w regulacjach dotyczących podatku od wartości dodanej - VAT. Do płatników VAT zaliczono indywidualnych przedsiębiorców. Zredukowano listę usług zwolnionych od podatku VAT, czym poszerzono bazę podatkową. Aby obniżyć koszty funkcjonowania systemu poboru podatków zdecydowano się na zwolnienie od obowiązku płacenia VAT firmy, których kwartalny obrót nie przekracza 1 mln rubli. Reforma kodeksu podatkowego dotyczyła także zmian w akcyzie. Obowiązek płacenia akcyzy od napojów alkoholowych podzielono pomiędzy producentów i głównych dystrybutorów. Ponadto wprowadzono akcyzę na olej napędowy oraz oleje silnikowe. Trzykrotnie podniesiono stawkę akcyzy na benzynę lecz miało to związek z obniżeniem opodatkowania transportu kołowego i zapowiedzią likwidacji podatku drogowego.

W 2001 r., czyli pierwszym, w którym obowiązywały nowe stawki podatkowe dokonano niewielkich zmian w ustawodawstwie. Były to głównie korekty oraz uzupełnienia w indeksacji podatku akcyzowego. Poważne zmiany zaszły dopiero w lipcu 2002 r. Wówczas na mocy ustawy federalnej nr. 110 przyjęto pakiet poprawek do drugiej części kodeksu podatkowego. Zupełnie zreformowano podatek od osób prawnych (CIT). Zredukowano jego stawkę do 24% i wprowadzono nowe reguły podziału podatku pomiędzy poszczególne budżety różnych szczebli. Artykuł 284 kodeksu podatkowego mówi, iż 6% podatku od przedsiębiorstw przekazywane jest bezpośrednio do budżetu federalnego, 16% otrzymują budżety podmiotów Federacji, zaś pozostałe 2% przydzielana jest lokalnym budżetom. Pozostałe zmiany dotyczyły m.in. stawek podatkowych od dochodu z tytułu dywidend. Co istotne, w tego typu podatku obowiązują niskie stawki dla obywateli i instytucji rosyjskich, zaś znacznie wyższe dla obcokrajowców. Następnym etapem reformy były zmiany mające znacznie uprościć system podatkowy dla małych przedsiębiorstw. Od 1 stycznia 2003 r. dla większości tej kategorii podmiotów gospodarczych pięć dotychczasowych podatków (podatek VAT, dochodowy, socjalny, od sprzedaży, od majątku instytucji) zamieniono jednym, którego wysokość zależy od rezultatów uzyskiwanych przez dana firmę. Oprócz tego zlikwidowano podatek od sprzedaży walut obcych co miało ułatwić prowadzenie działalności zarówno importerom, jak i eksporterom, którzy wciąż zobowiązani są do płacenia podatku VAT. Powyższe zmiany miały nawet trzykrotnie zmniejszyć obciążenia podatkowe dla małych przedsiębiorstw.    

W trwających od 2003 r. pracach nad kolejnymi reformami prawa podatkowego można wyszczególnić kilka najważniejszych kierunków zmian. W pierwszej kolejności rosyjscy reformatorzy dążą do obniżenia stawek podatkowych, czego efektem jest redukcja wysokości podatku VAT od początku 2004 r. z 20% do 18%. W następnych latach planowane są kolejne obniżki tego podatku. Priorytetowym celem rządu jest stopniowe odchodzenie, a w końcu całkowita likwidacja podatku od sprzedaży. Zmianom również podlega wysokość, omówionego powyżej, podatku socjalnego. Od 2005 r. obniżono jego podstawową stawkę do wysokości 26%. Następną, ważną zmianą było zniesienie z początkiem 2004 r. akcyzy na gaz ziemny. Zastąpiono ją ujednoliconym podatkiem od surowców mineralnych, którego wysokość ustalono na poziomie 193 rubli za 1000 m3. Ponadto zwiększono stawki na cła wywozowe na gaz ziemny. Obecnie wynoszą one 20%. Warto jeszcze wspomnieć o zmianach w organach podatkowych. Od 2003 r. główne obowiązki policji podatkowej przejęło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Należy zaznaczyć, iż redukcja lub likwidacja części podatków od osób fizycznych odbywała się niekiedy kosztem dużych przedsiębiorstw, zwłaszcza sektora paliwowo-energetycznego. Takie działanie ma jednak swoje uzasadnienie, gdyż w czasie przeprowadzania reform koniunktura na światowych rynkach surowców była bardzo dobra, przez co krajowi wydobywcy nie odczuwali negatywnych skutków zmian. Aby zapobiegać przed negatywnymi skutkami ewentualnych wahań cen na światowych rynkach oraz przeciwdziałać konsekwencjom zbyt dużej ilości pieniędzy w obrocie spowodowanych wysokimi cenami ropy naftowej rosyjski rząd postanowił na początku 2004 r. utworzyć specjalny fundusz stabilizacyjny, do którego przekazywane są nadwyżki finansowe. Inicjatywa jest bardzo kontrowersyjna i wywołuje rozbieżne opinie wśród ekonomistów.          

Podsumowując efekty przeprowadzonych w ostatnich latach zmian w rosyjskim ustawodawstwie podatkowym można stwierdzić, iż dzięki tej reformie rosyjski system fiskalny stał się bardziej przejrzysty i prosty. Wydaje się, że objęty kierunek reformowania, polegający w głównej mierze na obniżaniu stawek podatkowych od osób fizycznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw przyczynił się nie tylko do liberalizacji życia ekonomicznego w kraju, ale także stał się jednym z czynników stymulujących stabilny wzrost gospodarczy. Według oficjalnych danych dzięki reformie poprawiła się ściągalność podatków oraz wzrosły dochody budżetu federalnego. Dzięki temu możliwe było realne podniesienie płac w sektorze państwowym oraz spłata części zadłużenia wewnętrznego. Mimo usilnych starań nie osiągnięto wciąż założonego poziomu obciążenia podatkowego, oraz nie udało się zminimalizować udziału szarej strefy w gospodarce. Dlatego też plany rządu na najbliższe lata nadal zakładają m.in. dalsze obniżki stawek podatkowych. W 2005 r. prawdopodobnie Rosja odejdzie od idei podatku liniowego wprowadzając dla najuboższych preferencyjny 6% podatek dochodowy.

 


UWAGA! Kopiowanie tego tekstu w całości lub w fragmentach bez zgody autora jest kategorycznie zabronione. Powyższe działanie narusza ustawę o prawie autorskim i podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto przepisywanie tekstu do swoich prac jest nie tylko nieuczciwe, ale także łatwo wykrywalne (systemy typu plagiat). Nie akceptujemy oszustów. W uzasadnionych przypadkach może zostać wyrażona zgoda na przedruk niniejszego tekstu. W tym celu proszę zwracać się do autora.

Aby ograniczyć nieuczciwe wykorzystywanie tego tekstu wszelkie przypisy zostały celowo usunięte.

Jeśli chcesz się powołać w swojej pracy na poniższy tekst - pamiętaj by umieścić odpowiednie przypisy.

 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!