Na tej stronie poruszony zostanie problem prywatyzacji rolnictwa w Rosji. Prywatyzacja ziemi jest jedną z najdłużej trwających reform w Rosji i wciąż nie przynoszącą oczekiwanych rezultatów. W tym miejscu przedstawiona zostanie również historia programu reformowania ziemi wraz ze skutkami, mierzonymi na przełomie lat 1999-2000.

Na terenie dzisiejszej Federacji Rosyjskiej ziemia nie była przedmiotem wolnego handlu od rewolucji październikowej w 1917 r. Jednak wraz z upadkiem Związku Radzieckiego i rosnącą potrzebą reorganizacji struktury rolnictwa władze państwowe chętnie skłaniały się ku przekazaniu ziemi w ręce prywatne. Pierwszym aktem prawnym regulującym kwestie własności ziemskiej był dekret prezydenta Jelcyna z końca 1991 roku wraz późniejszymi dopełnieniami. Na mocy tego dekretu ustalone zostały zasady reorganizacji kołchozów oraz sowchozów i późniejszego przekazania ich społeczeństwu. Efektem tych zmian była ponowna rejestracja większości kołchozów, których właścicielami stali się pracownicy oraz emeryci. Jednak panujące wewnątrz stosunki pozostawały bez zmian. Choć tytuł własności przeszedł z państwa na kolektywy pracownicze, to jednak nie można jednak mówić o prywatyzacji gdyż ziemia wciąż nie była w posiadaniu osób prywatnych. Istotnym przełomem w reformie ziemskiej było wydanie dekretu prezydenta w dniu 27 października 1993 roku. W dokumencie tym gwarantowano nienaruszalność i ochronę prywatnej własności ziemi oraz dopuszczano ziemię do obrotu. Zgodnie z tym przepisem osoby posiadające prawa do określonych części ziemi miały otrzymać dokumenty potwierdzające ich własność. Zyskiwali oni także prawo do dziedziczenia ziemi. Prawo do otrzymania gruntów rolnych mieli także pracownicy kołchozów, którzy zdecydowali się opuścić wspólne gospodarstwo. Mimo to proces wydawania świadectw o własności ziemi przebiegał w bardzo wolnym tempie. W wielu przypadkach organy władzy lokalnej celowo opóźniały wydawanie stosownych dokumentów, w efekcie czego do 1995 roku jedynie 70% właścicieli otrzymało zaświadczenia.

Bardzo ważnym momentem w reformie ziemskiej było zainicjowanie na przełomie lat 1993-1994 pilotażowego programu prywatyzacyjnego na terenie regionu Niżnego Nowogrodu. W przypadku powodzenia tego planu miał się on stać obowiązującym na całym terytorium Federacji Rosyjskiej. Początkowo programem tym objęto 6 gospodarstw, które podzieliły zajmowaną przez siebie ziemię pomiędzy czynnych oraz emerytowanych pracowników. Każda z tych osób otrzymała tytuł własności do swojej części ziemi. Eksperyment ten można uznać za jak najbardziej udany. Podniesiona została konkurencyjność powstałych gospodarstw, które były bardziej efektywnie zarządzane przez prywatnych właścicieli. W związku z powodzeniem jaki uzyskał program w Niżnym Nowogrodzie postanowiono w latach 1994-1995 rozszerzyć jego zasięg o kilka kolejnych regionów: Orłowski, Rostowski i Riazański. We wszystkich gospodarstwach objętych programem notowano wzrost produkcji i szybki rozwój infrastruktury. Dlatego też w kolejnych latach skupiono się przede wszystkim na przygotowaniu podstaw prawnych do przeprowadzenia ogólnorosyjskiej reformy oraz instytucjonalizacji programu pilotażowego.

Równolegle z postępami czynionymi przez program pilotażowy, władza ustawodawcza toczyła w latach 1996-1997 ostre spory na temat ostatecznego kształtu kodeksu ziemskiego. Został on ostatecznie przyjęty w 1997 roku i wbrew oczekiwaniom nie okazał się przełomem w tkwiącej wciąż w miejscu reformie rolnictwa. Kodeks przewidywał zachowanie dotychczasowego podziału ziemi na siedem kategorii. Na poniższym wykresie zostały one przedstawione wraz z ich procentowym udziałem w całkowitej powierzchni Federacji Rosyjskiej.

 

reforma rolnictwa1

 

Największym rozczarowaniem okazał się przepis niedopuszczający do swobodnego obrotu ziemią rolniczą. W praktyce oznacza to, że można było handlować jedynie terenami przemysłowymi oraz zamieszkałymi. Stanowią one nieco ponad dwa procent powierzchni Rosji. Jednak reforma właśnie tych kategorii była najważniejsza gdyż mają one największe znaczenie ekonomiczne. Wśród innowacji wprowadzonych przez nowy kodeks należy zaliczyć wprowadzenie zasady niepodzielności obiektu od terenów, na jakich się on znajduje. Bez tej regulacji nie byłaby możliwa prywatyzacja znacznej części przedsiębiorstw przemysłowych gdyż grunty, na których stały zakłady wciąż należałyby do państwa. Sytuacja taka zniechęcała potencjalnych inwestorów zwłaszcza w pierwszym okresie prywatyzacji. Ponadto kodeks potwierdził prawa własności do ziemi, które zostały wydane wcześniej. Bardzo ważnym elementem kodeksu jest podział ziemi państwowych na własność federalną, podmiotów federacji oraz miejską. Obcokrajowcy dostali niemal równe prawa jak i obywatele Rosji. Do wyjątków należy zaliczyć ograniczenie posiadania własności przez obywateli zagranicznych na terenach przygranicznych.

W efekcie przeprowadzonych w latach dziewięćdziesiątych nieznacznych reform ziemskich oraz częściowej denacjonalizacji ziemi, na koniec roku 1999 struktura własności ziemskiej kształtowała się w następujący sposób:

  • 92,4% należało do federacji, miast i podmiotów federacji,
  • 6,2% było we władaniu osób prywatnych,
  • 1,4% należało do osób prawnych.

Zaprezentowana poniżej mapa ilustruje, w których regionach Federacji Rosyjskiej ziemia należała w największym stopniu do osób prywatnych. Dane zaprezentowane poniżej pochodzą z końca roku 1999.

reforma rolnictwa2

Jak widać największy udział prywatnych gruntów notowany jest w południowych regionach europejskiej części Rosji. Ziemia należy do obywateli w największym stopniu na terenach żyznych, na których występują w miarę łagodne warunki klimatyczne. Ziemie północnej i wschodniej części Federacji Rosyjskiej były, poza nielicznymi wyjątkami, w ogromnej większości własnością państwa. Dlatego też w następnych latach problem reformy ziemskiej pozostał w Rosji jednym z wciąż nieuregulowanych. Prace nad reformą agrarną trwają po dziś dzień i wciąż nie widać ostatecznego rozwiązania tej kwestii. Wprawdzie w roku 2001 zreformowano zarówno Kodeks Cywilny, jak i Kodeks Ziemski to jednak bez regulacji prawnych na niższych szczeblach zakończenie reformy stało się niemożliwe. Ustawa regulująca obrót ziemią weszła w życie 2002 r. i w praktyce zatwierdziła projekty reformy z lat poprzednich, w których jedynymi ograniczeniami w handlu ziemią obłożeni są cudzoziemcy. Pomimo dokonanych zmian za czasów Putina reforma wciąż znajduje się w stadium rozwoju. Winę za taki stan rzeczy ponoszą władze regionalne, które często hamują rozwój rynku obrotem ziemią. Należy zaznaczyć, że w tych regionach Rosji, gdzie ziemia jest już dopuszczona do sprzedaży nastąpił wzrost cen ziemi, a także poprawiła się kondycja sektora budowlanego.

 


UWAGA! Kopiowanie tego tekstu w całości lub w fragmentach bez zgody autora jest kategorycznie zabronione. Powyższe działanie narusza ustawę o prawie autorskim i podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto przepisywanie tekstu do swoich prac jest nie tylko nieuczciwe, ale także łatwo wykrywalne (systemy typu plagiat). Nie akceptujemy oszustów . W uzasadnionych przypadkach może zostać wyrażona zgoda na przedruk niniejszego tekstu. W tym celu proszę zwracać się do autora.

Aby ograniczyć nieuczciwe wykorzystywanie tego tekstu wszelkie przypisy zostały celowo usunięte.

Jeśli chcesz się powołać w swojej pracy na poniższy tekst - pamiętaj by umieścić odpowiednie przypisy.

 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!