Przemysłowa gałąź energii elektrycznej wywołuje w Rosji sporo kontrowersji. Z jednej strony Rosja jest jednym z największych producentów energii, posiadając przy tym ogromne zasoby surowców, dzięki którym możliwe jest tanie wytwarzanie elektryczności. Z drugiej strony, cały sektor energetyczny jest silnie zmonopolizowany, infrastruktura jest w złym stanie, zaś istniejące przedsiębiorstwa energetyczne nie funkcjonują na zasadach rynkowych. Ceny na elektryczność są regulowane przez państwo, zarówno na szczeblu federalnym, jak i regionalnym. Należy dodać, że sektor energetyczny w Rosji posiada szczególne znaczenie dla gospodarki, gdyż wspiera on finansowo, w sposób pośredni lub bezpośredni, wiele nierentownych gałęzi przemysłu. Wprawdzie dzięki pracy byłego vice-premiera A. Czubajsa w rosyjskim gigancie energetycznym RAO-JES wprowadzono w latach 90-tych podstawy do rynkowych rozliczeń i zlikwidowano wymianę barterową, to jednak wpływowe lobby energetyczne skutecznie przez lata blokowało bardziej radykalne próby reform.

Holding RAO-JES powstał dzięki pierwszemu etapowi prywatyzacji. Jego głównym udziałowcem jest państwo, które rozdzieliło posiadane akcję pomiędzy władze federalne i podmioty Federacji. Holding skupił większość państwowych elektrowni, oprócz atomowych, które nie podlegały prywatyzacji. Ponadto, RAO-JES posiada udziały w wielu elektrowniach, również wodnych, oraz dysponuje ponad 2 mln km dróg przesyłowych i magistrali wysokiego napięcia. Przed reformą ten monopolista produkował ponad 70% energii elektrycznej w Rosji.

Pierwsze próby reformy sektora energetycznego podjęto jeszcze za czasów Borysa Jelcyna. W 1997 r. wszedł w życie dekret mający być początkiem strukturalnych przemian w tej gałęzi przemysłu. Za główny cel zmian wyznaczono uatrakcyjnienie  rosyjskiej elektroenergetyki, tak aby przyciągnąć potencjalnych inwestorów. Kolejnym zadaniem miało być zapewnienie stałych dostaw energii do wszystkich użytkowników sieci. Reformie miała ulec struktura całej energetyki: RAO-JES miał zostać podzielony na kilka mniejszych firm, przez co zwiększeniu powinna ulec konkurencyjność sektora.

Dyskusje na temat przyszłego kształtu sektora energetycznego w Rosji odżyły po wstąpieniu na urząd prezydencki Władimira Putina. Należy jednak zaznaczyć, że to nie rząd ani prezydent byli inicjatorami debat i projektów ustaw dotyczących energetyki. Rola ta przypadła głównym zainteresowanym, czyli holdingowi RAO-JES, reprezentowanym wciąż przez A. Czubajsa. To właśnie on przyczynił się do intensyfikacji prac nad reformą, głosząc często apokaliptyczne wizje rosyjskiej energetyki. W lipcu 2001 r. na posiedzeniu rządu przyjęto wstępny projekt programu reformy. Warto zaznaczyć, że cele planowanych zmian były niemalże identyczne do tych, z 1997 r. Potwierdzać to może tezę Czubajsa o poważnym zagrożeniu dla bezpieczeństwa energetycznego państwa. Powyższy projekt reformy był kompromisem pomiędzy oczekiwaniami szeroko rozumianego lobby przemysłowego i planami władz centralnych. Porozumienie udało się osiągnąć na większości płaszczyzn, jednak dwie najważniejsze kwestie pozostały sporne. Pierwsza z nich dotyczyła kształtu struktury całego sektora. Władze regionalne oraz lobby przemysłowe forsowały wertykalną strukturę, dzięki której podmioty Federacji zapewniłyby sobie kontrolę nad swoim bezpieczeństwem energetycznym. Rząd nie zgodził się na taką propozycję i przyjął  poziomą restrukturyzację rosyjskiej energetyki, zakładającą utworzenie trzech głównych dziedzin: sieciowej, produkcyjnej oraz handlowej. Pierwsza z nich miała być monopolem państwowym, zaś pozostałe działy miałyby funkcjonować na zasadach rynkowych. Według założeń projektu obsługą sieci zajmować się miała specjalnie do tego zadania powołana Federalna Kompania Sieciowa, która skupiać będzie większość linii przesyłowych, należących dotychczas do regionalnych przedsiębiorstw energetycznych. Drugim spornym punktem była struktura własności Kompanii Sieciowej. Lobby przemysłowe domagało się zachowania lustrzanego podziału akcji, w którym 52% należałoby do państwa (czyli tyle ile przed reformą państwo posiadało akcji RAO-JES). Rząd z kolei dążył do znacznego zwiększenia swojego udziału w Kompanii, który miał ostatecznie wynieść 100%. Ostatecznie ustalono, iż pozyskiwanie akcji przez władze centralne odbywało się będzie na zasadach rynkowych poprzez wykup lub wymianę.

Kolejne prace nad reformą energetyki w Rosji toczyły się w oparciu o powyższy projekt. Już w 2002 r. zarejestrowano nowe przedsiębiorstwa energetyczne, które z czasem mają przejąć aktywa RAO-JES. W tym samym czasie rząd, a zwłaszcza odpowiedzialny za reformę minister H. Gref przygotowywali pakiet ustaw mających stworzyć podstawy dla realizacji przyjętej strategii rozwoju sektora energetycznego. W marcu 2003 r. uchwalono szereg aktów prawnych regulujących przyszłość reformy. Dzięki temu projekt z 2001 r., w połączeniu z późniejszymi ustawami i poprawkami przyjął ostateczny kształt, który od 2003 r. oficjalnie został nazwany: "5+5". Realizacja tej reformy została przewidziana na lata 2003-2008 i podzielona na 3 etapy. W pierwszych dwóch latach planowano wprowadzić szereg pilotażowych programów kontrolnych w sferze formowania się rynku hurtowego sprzedaży energii. Ponadto przewidziano początek restrukturyzacji sieci przesyłowych. Na lata 2005-2006 przewidziano zakończenie zmian w strukturze sektora, zaś do roku 2008 hurtowa oraz detaliczna sprzedaż energii powinna odbywać się w pełni na liberalnych zasadach rynkowych, państwo wg planu ma wycofać swoje udziały ze struktur handlowych i produkcyjnych, ma je zaś zwiększyć w dziale operatorskim i przesyłowym. 

Realizacja reformy sektora energetycznego idzie bardzo wolnymi krokami. Strona rządowa z jednej strony zapewnia o zamiarze liberalizacji rynku i cen energii, z drugiej zaś wykorzystuje reformę do zwiększenia kontroli nad regionami. Jeśli rzeczywiście uda się restrukturyzować cały sektor energetyczny do 2008 r. na zasadach zawartych w planie "5+5", to będzie można uznać to za sukces. Terminy początku zmian były już kilkakrotnie przekładane, więc można się spodziewać kolejnych opóźnień. Z pewnością taka przejściowa sytuacja najbardziej służy lobby przemysłowemu, które reprezentuje m.in. fabryki działające na nierynkowych zasadach i utrzymujące się tylko dzięki darmowej lub prawie bezpłatnej energii. Z kolei przeprowadzenie reformy z powodzeniem powinno zagwarantować Rosji bezpieczeństwo energetyczne i podniesienie konkurencyjności tego segmentu rynku.

 


UWAGA! Kopiowanie tego tekstu w całości lub w fragmentach bez zgody autora jest kategorycznie zabronione. Powyższe działanie narusza ustawę o prawie autorskim i podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto przepisywanie tekstu do swoich prac jest nie tylko nieuczciwe, ale także łatwo wykrywalne (systemy typu plagiat). Nie akceptujemy oszustów. W uzasadnionych przypadkach może zostać wyrażona zgoda na przedruk niniejszego tekstu. W tym celu proszę zwracać się do autora.

Aby ograniczyć nieuczciwe wykorzystywanie tego tekstu wszelkie przypisy zostały celowo usunięte.

Jeśli chcesz się powołać w swojej pracy na poniższy tekst - pamiętaj by umieścić odpowiednie przypisy.

 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!