Rosyjski alfabet
Obecny rosyjski język literacki oparty jest na alfabecie zwanym grażdanką, który to przeszedł długą drogę ewolucji by osiągnąć dzisiejszy kształt. A więc po kolei: Pierwszym słowiańskim językiem literackim był język staro-cerkiewno-słowiański, który powstał w połowie IX w. Oparty był on na gwarach Solunia (obszary obecnych Salonik). Język ten bardzo szybko rozpowszechnił się początkowo na Bałkanach, następnie w Czechach i na Morawach. W X w. był on już obecny na Rusi i w Rumunii. Język staro-cerkiewno-słowiański za sprawą Cyryla i Metodego już od IX w. pełnił funkcje oficjalnego języka liturgicznego. Do XVIII w. był on wspólnym językiem liturgicznym oraz literackim dla Słowian z kręgu bizantyjskiego. Dla potrzeb zapisu języka staro-cerkiewno-słowiańskiego wymyślono alfabet, zwany głagolicą. Głagolica jest dziełem Cyryla, powstała w latach 862-863. Składa się nań 40 znaków symetrycznie stylizowanych. W późniejszych wiekach zarówno język staro-cerkiewno-słowiański, jak i głagolica straciły na znaczeniu. Warto jednak dodać, że głagolica do tej pory jest używana w Dalmacji.
Mówiąc w skrócie, język staro-cerkiewno-słowiański został na wielu terenach zastąpiony unowocześnionym językiem cerkiewnosłowiańskim. Jeśli zaś chodzi o alfabet, to głagolicę zamieniono na cyrylicę. Oczywiście proces wprowadzania cyrylicy był długotrwały. Pierwsze zabytki cyrylickie datowane są na połowę X w., natomiast na Ruś cyrylica dotarła dopiero w XII w. Warto dodać, że cyrylica została stworzona dla zapisu języka staro-cerkiewno-słowiańskiego, natomiast w późniejszym okresie służyła językowi cerkiewnosłowiańskiemu. Co ważne, na terenach Rosji, cyrylica była oficjalnym alfabetem literackim i liturgicznym aż do początku XVIII w., czyli do początków panowania Piotra I. W 1709 roku car przeprowadził reformę językową, po której dotychczasowa cyrylica została zastąpiona alfabetem, zwanym potocznie grażdanką. Nazwa pochodzi od słowa "świecki". Nowy alfabet stał się bowiem obowiązujący wyłącznie w życiu świeckim, alfabet liturgiczny nie został zmieniony. Dlatego też do dzisiaj księgi cerkiewne pisane są cyrylicą.
Grażdanka wprowadzona przez Piotra I, doczekała się kilku modyfikacji. Po rewolucji lutowej z 1917 roku, opracowano projekt reformy alfabetu, który miał uprościć pisownię i ortografię. Najważniejszą zmianą było zlikwidowania twardego znaku na końcach wyrazów, zakończonych na spółgłoskę, oraz usunięcie z alfabetu znaku "jać". Moc prawną reforma zyskała dopiero pod rządami bolszewików, w 1918 roku. Z czasem zmiany w języku stały się elementem walki politycznej. Otóż reformy alfabetu nie zaakceptowała część rosyjskiej emigracji oraz duchowni. Publikowali oni używając przedrewolucyjnego zestawu znaków.
Obecny alfabet rosyjski wygląda w następujący sposób (wraz z angielską transliteracją):
 |
Autor: Łukasz Szul
Tekst napisano korzystając z encyklopedii PWN, Wikipedii oraz ze strony www.grzegorj.prv.pl
