Znaczenie języka rosyjskiego w czasach istnienia ZSRR było ogromne. Mimo, iż oficjalne władze komunistyczne deklarowały chęć zachowania kultur oraz języków mniejszości narodowych obecnych w niemal każdym zakątku imperium, to jednak w praktyce języki większości narodów były odsuwane na dalszy plan, a niektóre wręcz wyginęły. Od tej reguły obowiązywały oczywiście wyjątki - przykładem mogą być lata 20-te XX w., gdy na Ukrainie władza radziecka specjalnie stawiała na rozwój języka ukraińskiego w celu zdobycia sympatii ze strony miejscowej ludności. W niemal każdej

republice radzieckiej wchodzącej w skład ZSRR nadawano lokalnym językom status oficjalnego, obok rosyjskiego, języka. Mimo to nie ulegało wątpliwości, że tak naprawdę jedynym obowiązującym językiem w ZSRR był język rosyjski. Sytuacja ta trwała aż do upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku.

Po wystąpieniu z szeregów ZSRR wszystkich republik i ogłoszeniu przez nie niezależności sytuacja ze statusem języków uległa znacznym przemianom. Język rosyjski w nowopowstałych państwach "przeszedł do defensywy". Mimo, iż niemal wszyscy mieszkańcy postradzieckich republik biegle władali językiem rosyjskim, a dla sporej grupy był on językiem ojczystym, władze niektórych nowych państw za wszelką cenę starały się zmarginalizować znaczenie tego języka. Sytuacja ta była najbardziej widoczna w republikach bałtyckich, w Mołdawii oraz w Turkmenistanie. Nie ulega wątpliwości, że język rosyjski nabrał znaczenia politycznego i stał się przyczyną wielu konfliktów na tle etnicznym.

 

Język rosyjski na Łotwie

Sytuacja na Łotwie jest bardzo skomplikowana i złożona. W państwie liczącym 2,4 mln mieszkańców połowę stanowią osoby rosyjskojęzyczne, a aż36% osób zamieszkujących Łotwę to etniczni Rosjanie. Niektóre regiony Łotwy można nazwać "rosyjskimi" gdyż zamieszkują je niemal wyłącznie Rosjanie, a Łotysze są niemal nieobecni, podobnie jak i język łotewski.

Polityka dyskryminacyjna łotewskich władz wobec rosyjskiej mniejszości polega nie tylko na nie przyznaniu językowi rosyjskiemu oficjalnego statusu, ale także na licznych ograniczeniach w dostępie do edukacji oraz utrzymywaniu rosyjskiej mniejszości poza prawem.

Najbardziej jaskrawym przejawem nierównego traktowania mieszkańców Łotwy jest nie przyznawanie obywatelstwa łotewskiego etnicznym Rosjanom. Szacuje się, że 1/3 wszystkich mieszkańców Łotwy ma status bezpaństwowca. Co za tym idzie ludzie ci nie mają wpływu na kształtowanie polityki kraju, w którym mieszkają oraz wielu innych praw obywatelskich.

W 2004 roku parlament Łotwy przyjął nowelizację ustawy edukacyjnej. Zmiany polegały przede wszystkim na ograniczeniu nauczania w językach mniejszości narodowych w starszych klasach szkół. Reforma ta wywołała ogólnokrajową serię demonstracji i protestów rosyjskojęzycznej części ludności.

Wobec ewidentnego pogwałcenia obowiązujących standardów dotyczących traktowania mniejszości narodowych na Łotwie pod naciskami Unii Europejskiej w 2005 roku lokalne władze zmuszone zostały do opracowania nowych aktów prawnych gwarantujących mniejszościom równe traktowanie.

Warto dodać, że polityka dyskryminacyjna władz łotewskich przynosi wymierne efekty. Tylko w 2004 roku liczebność mniejszości rosyjskiej zmniejszyła się o 10%. Ludzie ci wyemigrowali przede wszystkim do Europy Zachodniej. Status języka rosyjskiego jest przedmiotem nieustających sporów na linii Ryga - Moskwa.

 

Język rosyjski na Ukrainie

Według danych ze spisu ludności przeprowadzonego na Ukrainie w 2001 roku Rosjanie stanowią w tym kraju 17,6% ludności, natomiast niemal 30% obywateli wskazało język rosyjski jako ojczysty. Według różnych źródeł językiem rosyjskim na Ukrainie na co dzień posługuje się 43-46% ludności, co sprawia, że język ukraiński jest w tym państwie mniej popularny niż rosyjski. Ukraina jest podzielona terytorialnie na regiony ukraińskojęzyczne i rosyjskojęzyczne. Im dalej na zachód tym odsetek osób używających języka ukraińskiego rośnie. W niektórych zachodnich obłastiach niemal 100% ludności posługuje się językiem ukraińskim. Z kolei na wschodzie i południu Ukrainy sytuacja jest dokładnie odwrotna, w regionach tych język ukraiński jest spotykany bardzo rzadko. W centrum kraju proporcje są równe, natomiast w niektórych regionach kraju doszło do sytuacji kuriozalnej - oba języki w lokalnej gwarze wymieszały się i powstał nowy quasi-język nazywany Surżykiem.

Mimo ogromnego udziału języka rosyjskiego w życiu mieszkańców Ukrainy nie posiada on oficjalnego statusu. Wyjątek stanowi Autonomiczna RepublikaKrym (zamieszkała niemal wyłącznie przez Rosjan), jednak i tam w 2005 roku podjęto próby ukrainizacji i odsunięcia języka rosyjskiego na drugi plan.

Kwestia statusu języka rosyjskiego jest od lat elementem gry politycznej na najwyższych szczeblach władzy. W 1994 r. kandydujący na stanowisko prezydenta Leonid Kuczma obiecał uregulowanie kwestii językowej na Ukrainie czym zdobył sobie sympatię Rosji oraz mieszkańców wschodnich regionów Ukrainy. 10 lat później, w 2004 r. kandydat obozu władzy - Wiktor Janukowycz ponownie obiecał nadanie językowi rosyjskiemu oficjalnego statusu, dzięki temu zyskał on sympatię sporej grupy rosyjskojęzyczne ludności Ukrainy.

 

Język rosyjski w Estonii

Podobnie jak na Łotwie, w Estonii język rosyjski jest przedmiotem wielu sporów. Na uwagę zasługuje kuriozalna decyzja władz estońskich, która zakazywała mniejszości rosyjskiej (która de facto jest większością) transliteracji nazwy stolicy Estonii z zachowaniem zasad języka rosyjskiego. Władze utrzymują, że skoro po estońsku miasto "Tallinn" pisze się przez dwie litery "n", to i po rosyjsku na terenie Estonii powinno być pisane przez dwa "n". W odpowiedzi na te absurdalne żądania grupa rosyjskich uczonych wystosowała oficjalny protest, w którym mówi się, że pisownia miasta "Tallin" przez dwa "n" jest błędem ortograficznym w języku rosyjskim i nie może zostać zaakceptowana.

 

W większości pozostałych republik postradzieckich również istnieją określone naciski na ograniczenie znaczenia języka rosyjskiego. Na terytorium Mołdawiidoszło nawet do otwartego konfliktu zbrojnego na tle etnicznym. "Rosyjskie" Naddniestrze stało się separacyjną republiką nie uznającą władz mołdawskich. W innych państwach ograniczenia w stosunku do języka rosyjskiego mają również charakter polityczny. Odrzucając język rosyjski władze niektórych byłych republik radzieckich pragną zademonstrować odrębność od Moskwy. Największą szkodę ponoszą zwykli obywatele, którzy są we własnym państwie dyskryminowani tylko za pochodzenie i przynależność do mniejszości etnicznej.

 

sierpień 2005

Źródła: m.in. Wikipedia

 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!