Nikołaj Miaskowski

Im dawniejsza epoka historyczna, tym bardziej wątpliwe informacje na temat biografii postaci historycznych, ich działalności oraz przekonań. Jednak większość wieku XIX oraz XX daje nam wystarczająco dużo informacji i materiałów, by należycie udokumentować życie nawet drugo- i trzecioplanowych postaci historycznych.

W dwudziestowiecznej muzyce radzieckiej istniało wiele postaci, którym udzielono uwagę w ilości zupełnie niewspółmiernej do jakości ich sukcesów, osiągnięć i całokształtu twórczości. Jedną z najważniejszych z nich był rosyjski kompozytor Nikołaj Miaskowski, pochodzący ze starszego pokolenia kompozytorów radzieckich1.

Co wyróżnia tego kompozytora przy pierwszym spojrzeniu na jego dorobek? Przede wszystkim obszerność tego dorobku, który obejmuje dwadzieścia siedem symfonii i dziewięć sonat fortepianowych. W latach dwudziestych i trzydziestych były one obiektem wielu dyskusji i uwagi krytyków w ZSRR i poza jego granicami. Warto jednak przed przejściem do trzonu twórczości kompozytora wspomnieć o drobniejszych, nie mniej interesujących elementach.

Pierwszym z nich są jego wczesne poematy symfoniczne, zdradzające dojrzałość kompozytora na chronologicznie wczesnym etapie jego twórczości oraz wyjątkowy talent w dziedzinie instrumentacji i umiejętności nadania utworom bardzo charakterystycznego nastroju. Są to: Cisza2 z roku 1910 oraz „Alastor”, ukończony w 1912. Utwory te stanowią (poza wczesnymi symfoniami) wykładnię pierwszego etapu twórczej drogi Miaskowskiego, wypełnioną często pesymistyczną atmosferą oraz ewidentnymi nawiązaniami do literatury anglosaskiej: poematu „Cisza” Edgara A. Poe oraz wczesnego wiersza Shelley'a „Alastor, czyli Duch samotności”. Miaskowski bardzo wiarygodnie oddaje nastrój tych utworów, a wykonania tych poematów są dostępne w ramach obszernej fonoteki Jewgienija Swietłanowa, dyrygującego Państwową Akademicką Orkiestrą Symfoniczną ZSRR. W wykonaniu tej orkiestry można usłyszeć także wszystkie symfonie Miaskowskiego, pod batutą tego samego dyrygenta.

Głośnym echem w świecie rosyjskiej muzyki odbiła się premiera Szóstej Symfonii kompozytora, która miała miejsce w 1924 roku. Było to niezwykle ważne wydarzenie artystyczne z racji rozmachu Symfonii, ambicji twórczej kompozytora w tamtym okresie oraz reakcji publiczności. Symfonia ta jest przewidziana na dużą orkiestrę symfoniczną, trwa ok. 100 minut oraz operuje niezwykle skomplikowaną instrumentacją oraz fakturą. Stanowi swoiste nawiązanie do symfonicznej tradycji mahlerowskiej i brucknerowskiej nie tylko ze względu na samą długość dzieła, ale także zastosowanie chóru. Utwór ten jest obfity w cytaty z francuskich rewolucyjnych pieśni, pojawia się w nim także motyw Dies irae.

VI Symfonia została napisana w czasie wielkich wstrząsów w życiu kompozytora, przede wszystkim związanych ze śmiercią jego ojca, który był przeciwnikiem rewolucji październikowej. Miaskowski zaś, poparłszy ją, zdaje się przy pomocy tego utworu przeprowadzać pewnego rodzaju emocjonalny rachunek sumienia – symfonia ta pod względem wyrazu artystycznego z pewnością posiada pewne cechy requiem. Przepaść światopoglądowa między ojcem a synem nadaje temu requiem szczególny wyraz.

Krytyka radziecka oceniła VI Symfonię Miaskowskiego bardzo wysoko – została nazwana pierwszą symfonią od czasów Czajkowskiego, godną nosić miano „szóstej”. Praktycznie każda jego symfonia była ważnym wydarzeniem artystycznym, a ich ogólna stylistyka (nawet poddana ze strony klasy politycznej ZSRR przymusowym uproszczeniom) nie straciła do dziś swojego nieco mistycznego magnetyzmu.

Nikołaj Miaskowski w przeciągu całej swojej działalności muzycznej był bardzo wysoko cenioną postacią w kręgach akademickich, również ze względu na swoją działalność pedagogiczną. Wśród jego uczniów znalazło się wielu wybitnych artystów (m.in. Chaczaturian, Oborin, Szebalin i Kabalewski). Utrzymywał stały kontakt z Szostakowiczem i Prokofiewem, przy czym z tym ostatnim łączyła go wieloletnia przyjaźń.

W okresie powojennym Miaskowski, jak wielu innych kompozytorów, stał się obiektem prześladowań ze strony władzy radzieckiej. Jego imię zostało wymienione w przerażającym przemówieniu radzieckiego polityka Andrieja Żdanowa w silnie krytycznym kontekście razem z innymi twórcami (między innymi Prokofiewem i Szostakowiczem). Ten nacisk polityczny zaowocował zakazem wykonywania wielu utworów kompozytora. Nacisk był kontynuowany nawet po jego śmierci, np. w roku 1953 ukazała się jego „Biografia twórcza”, w której został przedstawiony jako w całości komunistyczny kompozytor, gotowy w przypadku najmniejszych wątpliwości zwrócić się o pomoc do KPZR3. Pełna jest archaicznej, zideologizowanej retoryki w stylu „(...) i również w tym przypadku kompozytorowi przyszła na pomoc nasza partia komunistyczna.4.

Odwilż polityczna i rozpad ZSRR spowodowały, że imię Miaskowskiego zostało wyczyszczone z ideologii. Nosi go dziś Biała Sala Konserwatorium Moskiewskiego, a muzyka kompozytora swobodnie, choć rzadko, rozbrzmiewa w wielu salach koncertowych na całym świecie.

 

PRZYPISY:

1. Miaskowski urodził się w 1881 roku.

2. Zupełnie poprawnym odpowiednikiem tego tytułu w języku polskim byłoby także słowo Milczenie”, skoro tytuł w języku rosyjskim brzmi „Молчание

3. Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego.

4. Liwanowa T., Nikołaj Miaskowski. Tworczieskaja biografia, Moskwa 1953, s. 7

Linki:

http://www.myaskovsky.ru/

 

 
 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!