Tonu Naissoo - estoński jazz

fot: Tonu Naissoo Trio website

W miarę zagłębiania się w skomplikowany i zdecydowanie nieobecny w centrum muzycznej uwagi nurt radzieckiego jazzu można się zorientować że, dokładnie jak muzyka ludowa, w oddalonych od siebie rejonach Związku Radzieckiego jazz brzmiał skrajnie odmiennie. Ilość "wtrąceń" ludowych, wpływy muzyki popularnej w regionie oraz czynniki pozamuzyczne charakterystyczne dla poszczególnych republik ZSRR odcisnęły na jego muzyce silne i ciekawe do analizy piętno.

Pianista Tonu Naissoo i jego zespół są wychowankami Estońskiej SRR1, a ich styl muzyczny należy do najbardziej wysublimowanych i charakterystycznych, porywa, "płynie", brzmi chwilami niemal "zachodnio"2. Jakie są tego przyczyny? Przecież duża część radzieckiej muzyki rozrywkowej zamyka się w specyficznym, tanecznym rodzaju funku, unikającym dysonansów, lub muzyce elektronicznej (zwłaszcza w latach 80.). Do domniemanych przyczyn przejdę za chwilę, gdy zapoznamy się z kilkoma informacjami na temat samego Tonu Naissoo.

Urodzony w roku 1951 Tonu, czyli jeszcze w czasach, gdy granie jazzu było publicznie ganione, z pewnością był poddawany działaniu muzyki rozrywkowej ze względu na swojego ojca – Uno Naissoo. Uno był kompozytorem muzyki poważnej i jazzowej, organizatorem koncertów i festiwali, jak i teoretykiem muzyki. Założył w roku 1948 klub swingowy w Tallinnie, co w tamtych czasach niewątpliwie było bardzo świadomym muzycznie i pełnym odwagi artystycznej aktem – był to okres najgłębszego powojennego stalinizmu, a w oparciu o prawo karne ZSRR można było wystosować oskarżenie o «Низкопоклонство перед Западом», czyli „kłanianie się Zachodowi”, a dosłownie „niskie kłanianie się Zachodowi”. Miano na myśli naśladowanie zachodnich wzorców w jakiejkolwiek sferze, czerpanie inspiracji z zachodniej kultury etc.3

Uno Naissoo uniknął prześladowań prawdopodobnie dlatego, że działał w relatywnie drobnej republice Związku Radzieckiego. Jego klub nie nosił też w całości charakteru wyłącznie wykonawczego, zajmowano się także teoretycznymi odczytami na temat innowacji jazzowych (np. jazz progresywny lub bepop).

Tonu Naissoo debiutował w bardzo młodym wieku, bo już w roku 1967, mając 16 lat. Jego muzyka po raz pierwszy zabrzmiała na Tallinńskim Festiwalu Jazzowym, prawdopodobnie zorganizowanym właśnie przez jego ojca. Recepcja występu musiała być bardzo pozytywna, gdyż już rok później siedemnastoletni Tonu nagrał swój debiutancki album dla wytwórni „Melodia”. Debiut płytowy w wieku 17 lat jest czymś, co nawet w wieku XXI, wieku łowienia talentów za pośrednictwem mediów i Internetu, zdarza się nieczęsto.

Album „Instrumentalne Trio Tonu Naissoo” znacząco różni się od dotychczasowych osiągnięć radzieckiego jazzu. Jest dysonujący, introwertyczny, posiada charakterystyczny pazur, którym drapie i prowokuje słuchacza w wielu utworach, nawet z pozoru brzmiących rozluźniająco. W moim odczuciu na szczególną uwagę zasługuje utwór „Tule Ikka”, co znaczy „Przyjdź jeszcze raz” lub „Wróć”4. Wytwórnia płytowa Jazzagression w roku 2014 wydała całą płytę na nowo, a jej oryginalne egzemplarze zyskały rangę cenionych przez kolekcjonerów pozycji – najtańsza oferta oferta za sztuki tłoczone pod koniec lat 60. wynosi 129 euro5.

Pierwsza płyta Tonu od razu ustabilizowała go na scenie muzycznej ZSRR. Chociaż nie osiągnął sławy, był popyt na jego twórczość, choć w formach innych niż początkowa. W okresie między jego pierwszym a drugim albumem (1968-1970) dokonywał głównie nagrań muzyki do filmów dokumentalnych, przy czym wszystkie były produkowane przez wytwórnie pochodzące z ESRR. W roku 1977 Tonu powrócił do nieuprawianej od czasu wydania pierwszej płyty gry w trio jazzowym, co zaowocowało powstaniem jego drugiej i ostatniej płyty w tej konfiguracji w epoce radzieckiej – płyty ''Pöördepunkt", czyli "Punkt zwrotny", wydanej nakładem wytwórni "Melodia" w roku 19816.

Interesujący jest fakt, iż płyta ta została pominięta w oficjalnej biografii, dostępnej na stronie internetowej artysty. Tonu Naissoo eksperymentuje na niej z brzmieniem oraz poraz pierwszy sięga w nagraniu do instrumentu elektronicznego – subiektywnie, popisowy utwór tej płyty to pozycja nr 6 ("Üksildane Naine"/"Samotna kobieta").

Zakończeniem edukacji Tonu Naissoo było otrzymanie w roku 1989 stypendium uczelni Berklee College of Music. Od lat 80. Tonu Naissoo występuje z koncertami w wielu krajach świata, nierzadko wracając do swoich starych kompozycji z pierwszych dwóch albumów.

 

 

Linki:

http://www.tonunaissoojazz.com/

http://afro7.net/tonu-naissoo-trio/

 

PRZYPISY:

1 Estońska Socjalistyczna Republika Radziecka.

2 Nie jestem zwolennikiem ustalania jazzu "zachodniego" lub "amerykańskiego" jako wyznacznika wszystkich nurtów tego rodzaju muzyki, jednak, odwołując się do moich wrażeń po wielokrotnym słuchaniu materiału muzycznego Tonu Naissoo stwierdzam, że użycie tego określenia w tym przypadku jest zasadne.

3 Źródło dla rosyjskojęzycznych czytelników: http://www.hist.msu.ru/ER/Etext/USSR/journal.htm

4 Niestety nie znam języka estońskiego – w przypadku błędów proszę Czytelników o kontakt.

 
 

 

Chcesz dowiedzieć się więcej? - Zapraszamy na FORUM!!! 
Tam zadasz pytanie, na które na pewno ktoś odpowie!

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!