Wybrane artykuły z działu Podróże

Kolej Transsyberyjska - to niewątpliwie jedna z największych atrakcji turystycznych Rosji. Dla wielu przejazd "transsibem" jest magicznym wydarzeniem, zaś dla Rosjan jest to przede wszystkim połączenie spinające krańce ich potężnego kraju. ...

Miasto Moskwa, choć często wymieniane w polskich środkach masowego przekazu jest dla przeciętnego Polaka raczej nieznane. Z reguły słowo Moskwa kojarzy się nam z Kremlem, Arbatem, czy Mauzoleum Lenina, nie wspominając o ...

Wyspy Sołowieckie to miejsce niezwykłe, zarówno w skali Rosji, jak i całej Europy. Położone są one na morzu Białym, jakieś 160 km na południe od koła podbiegunowego. Jest to miejsce równie niedostępne jak i piękne. Przez wieki wyspy pełniły rolę ...

Sankt Petersburg (po rosyjsku - Sankt Pieterburg, potocznie - "Piter") jest nazywany drugą stolicą Rosji. Miasto to jest również drugim co do wielkości w Federacji Rosyjskiej. Leżący przy ujściu Newy do Zatoki Fińskiej Petersburg liczy ok. 5 ...

Irkuck jest jednym z największych miast Syberii, a co za tym idzie miasto to spełnia funkcje lokalnego ośrodka przemysłowego, kulturalnego, naukowego, administracyjnego czy też komunikacyjnego. Obecnie Irkuck liczy ok. niespełna 600 tys. ...

Obok Lwowa, Kamieniec Podolski jest najczęstszym miejscem docelowym na trasie polskich wycieczek. Corocznie tysiące turystów (głównie z Polski) przybywa tutaj by podziwiać uroki pięknego Kamieńca. Ta strona ma za zadanie przybliżyć polskiemu ...

W ostatnich latach Lwów stał się bardzo popularnym celem wycieczek polskich turystów. Obecnie każdego dnia można na ulicach Lwowa usłeszeć polską mowę - i rozczaruje się ten, kto myśli, że to rdzenni Lwowiacy rozmawiają w naszym języku. Wszędzie ...

Informacje ogólne o Chocimiu Chocim jest obecnie niewielkim miasteczkiem, liczącym zaledwie 11 tys. mieszkańców. Położony jest malowniczo nad Dniestrem. I to właśnie lokalizacja Chocimia zdecydowała o roli jaką odegrała miejscowość, a ...

Drohobycz jest jednym z najczęściej odwiedzanych przez Polaków miast na Ukrainie. Swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim swojemu znanemu mieszkańcowi - B. Schulzowi. Wiele osób przyjeżdża tu by zobaczyć opisany w "Sklepach ...

Ukraińskie Karpaty (prawidłowa nazwa: Karpaty Wschodnie, które zaczynają się na przełęczy Łupkowskiej w Polsce, zaś kończą na przełęczy Predeal w Rumunii) obejmują wschodnią część Bieszczadów, Gorgany, Beskidy Pokucko-Bukowińskie, ...

Niniejsza strona stanowi wstęp do całego działu poświęconego wyjątkowemu miejscu, jakim niewątpliwie jest Krym. Na tej stronie zawarte zostały informacje ogólne dotyczące półwyspu Krymskiego. Natomiast na kolejnych podstronach działu o Krymie znajdą ...

Ałuszta to dosyć popularny kurort, leżący 40 km na wschód od Jałty. Ałuszta jest znacznie mniejsza od Jałty, ma też do zaoferowania zdecydowanie mniej niż ona. W Ałuszcie nie ma zabytków, są tylko i wyłącznie socrealistyczne budowle, które ...

Bakczysaraj to stosunkowo niewielkie miasteczko leżące na trasie z Symferopola do Sewastopola. Niegdyś była to stolica potężnego Chanatu Krymskiego, dzięki czemu miasto zawdzięcza swe zabytki oraz renomę. Dodatkową sławę miastu ...

Teodozja jest jednym z największych miast na Krymie. Liczy obecnie ok. 90 tys. mieszkańców. Dla wielu turystów Teodozja jest albo miejscem docelowym ich podróży na Krym, bądź też węzłem komunikacyjnym. W sezonie letnim do Teodozji kursuje sporo ...

Eupatoria jest jednym z najstarszych miast nie tylko na Krymie, ale także w całym b. ZSRR. W swej długiej historii Eupatoria  należała kolejno do Greków (od VI p.n.e.), Rzymu, kilkukrotnie była zniszczona przez Gotów i Hunów. Na ...

Jedną z największych atrakcji Mołdawii są jej winnice. Zaryzykuję stwierdzenie, że większości osób Mołdawia kojarzy się niemal wyłącznie z winem. Jest to jednak na szczęście niezwykle pozytywne skojarzenie, dlatego postaram się opisać kilka ...

Kiszyniów (po mołd. Chisinau) jest stolicą Mołdawii. Miasto leży nad rzeką Byk (w dorzeczu Dniestru). Kiszyniów liczy ponad 650 tys. mieszkańców (wg. danych z 1989). Kiszyniów został założony w XV w., zaś od ...

Naddniestrze (Republika Naddniestrzańska) to niewielkie quasi-państewko leżące na wschodzie Mołdawii. Od Mołdawii oddziele je Dniestr. Jedynymi sąsiadami Naddniestrza są, wspomniana już Mołdawia, a także Ukraina (od wschodu). 

MOŁDOWA (Republika Mołdowy) Stolica: Kiszyniów Waluta: lej mołdawski (MDL), 1 MDL = 100 bani;Język urzędowy: mołdawski (tożsamy z rumuńskim)Inne języki:  rosyjski, ukraiński WIZA, PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele RP mogą ...

Choć Mołdawia leży stosunkowo niedaleko od granic Polski, to jednak dojazd drogą lądową do tego kraju zajmuje sporo czasu. Spowodowane jest to kiepskimi połączeniami kolejowymi oraz autobusowym w południowo-zachodniej części Ukrainy oraz w ...

ROSJA to największy kraj na świecie, położony we wschodniej Europie i Azji. Oficjalna nazwa brzmi: Rosijskaja Federacja. Powierzchnia państwa wynosi 17.075,4 tyś. km2. Ludność: 148 mln mieszkańców (stan na 1996 r.). Językiem urzędowym ...

Przed kryzysem finansowym roku 1998 w Rosji przeprowadzono reformę denominacyjną. Wprowadzono do obiegu nowe banknoty, które obowiązują do dzisiaj. Jednak na wskutek załamania gospodarczego w sierpniu 1998 r. wartość nowego rubla znacznie spadła. Na ...

W Rosji ze względu na rozmiary terytorium ustalenie poprawnego czasu od wieków stanowiło spory problem. Obecna Rosja, która na Zachodzie sięga Środkowej Europy, a na Wschodzie opiera się o granice Ameryki musiała zostać podzielona na wiele stref ...

Zacznijmy od uwagi o formalnościach: Warunkiem koniecznym by móc wjechać na terytorium Federacji Rosyjskiej jest posiadanie ważnej wizy do Rosji. Przy planowaniu podróży do Rosji przez Białoruś warto pamiętać, iż od kilku lat konieczne jest także ...

Z dniem 1 października 2003 r. zaczął obowiązywać ruch wizowy między Polską i Federacją Rosyjską. Polska, zobligowana przez UE, wprowadziła dla obywateli rosyjskich obowiązek posiadania wizy w celu przekroczenia granicy. Strona rosyjska nie ...

UKRAINA. Oficjalna nazwa państwa brzmi: Ukrajina. Państwo w Europie Wschodniej, nad Morzami Czarnym i Azowskim. Ukraina graniczy z Mołdawią, Rumunię, Węgrami, Słowacją, Polską, Białorusią, Rosją. Powierzchnia kraju wynosi 603,7 tys. km2, zaś ...

W 1996 r. na Ukrainie przeprowadzono reformę, dzięki której wprowadzono do obiegu nową walutę - Hrywnę. Poniżej przedstawione zostały obowiązujące w 2005 r. banknoty. Proszę zwrócić uwagę, iż na Ukrainie funkcjonuje równolegle kilka wariantów ...

Ogólny Opis Ukrainy  Ukraina jest nowopowstałym krajem i przechodzi obecnie szereg zmian politycznych i ekonomicznych. Proces stabilizacji zajmie jeszcze na pewno kilka lat, ale postępy są widoczne z roku na rok. Baza turystyczna nie jest zbyt ...

Od momentu powstania naszej strony w 2001 roku ilość wariantów dojazdu na Ukrainę znacznie się zwiększyła. Kiedyś praktycznie jedynymi środkami lokomocji wybieranymi przez turystów były połączenia autobusowe i ew. kolejowe. Obecnie, tj. w 2014 roku ...

Podobnie jak w przypadku dojazdu z Polski na Ukrainę, tak w przeciwnym kierunku istnieje kilka możliwości dostania się do Polski z terenów zachodniej Ukrainy. Jeśli podróżujemy samochodem, wówczas nasze pole manewru ogranicza się do ...

Proszę kliknąć na interesujący region by uzyskać powiększenie. Na poszczególnych mapkach naniesiony został szczegółowy podział administracyjny. Uwaga! Mapa nie uwzględnia faktycznego oderwania Krymu od Ukrainy w 2014.

Gdzie znaleźć najlepsze mapy Rosji? Istnieje kilka serwisów z mapami online, w których można znaleźc dokładne mapy Rosji (i nie tylko).

Aby uzyskać powiększenie kliknij na interesujący cię fragment mapy.     Mapa pochodzi ze strony topmap.narod.ru. Przedstawiona tutaj mapa ma charakter wyłacznie ...

Aby uzyskać powiększenie kliknij na interesujący cię fragment mapy. Mapa pochodzi z multimedialnego wydania: "Atlas avtodorog Rossii, SNG i Moskwy" firmy Dynamite Softgroup. Tutaj został przedstawiony w celach ...

Tadżykistan

Wyjazd do Tadżykistanu to nie tylko pokonanie kilku tysięcy kilometrów i kilku stref czasowych, ale to przede wszystkim przeskok do zupełnie innej kultury, czy wręcz rzeczywistości. Decydując się na podróż do Tadżykistanu o paru istotnych rzeczach należy pamiętać. Absolutnie nie czuję się ekspertem w dziedzinie Tadżykistanu, jednak postanowiłem spisać zdobytą wiedzę i doświadczenia z wyjazdu w 2014 roku. Mam nadzieję, ze komuś przydadzą się te informacje przy planowaniu wyjazdu w tamte regiony.

Zachęcam także do przeczytania obszernej relacji z podróży do Tadżykistanu.

 

Przelot do Tadżykistanu

tajik airIlość rejsów do Tadżykistanu jest mocno ograniczona. W zasadzie wszystkie połączenia do i z Tadżykistanu służą przewozowi Tadżyckich robotników, głównie do Rosji i sąsiednich państw.

W całym kraju, w praktyce jako międzynarodowe lotniska funkcjonują tylko dwa porty: w Duszanbe (DYU) i w Chodżencie (LBD) na północy Tadżykistanu. Lotnisko w Duszanbe w 2014 było w trakcie gruntownej przebudowy, jest więc szansa, że niedługo przekształci się z prowincjonalnego postradzieckiego portu w nowoczesne lotnisko godne stolicy kraju. Obecny ruch na lotnisku Duszanbe to zaledwie 1,2mln pasażerów rocznie, co można porównać z prowincjonalnym Czelabińskiem, czy Surgutem w Rosji. Lotnisko w Duszanbe wyróżnia się jeszcze tym, że jest jedynym miejscem w Tadżykistanie gdzie podczas przekraczania granicy można uzyskać wizę.

W 2014 roku siatka połączeń między Europejskimi lotniskami a Duszanbe było dość skromna, w dodatku część rejsów do krajów byłego ZSRR obsługiwana jest przez lokalne linie lotnicze Tajik Air lub Somon Air, o których panuje nienajlepsza opinia (gdzieś czytałem relację gościa, który mając wykupiony lot jedną z tych linii w obie strony, w drogę powrotną pojechał drogą lądową z obawy o własne życie...). Z "normalnych" linii lotniczych do Dusznabe latają:

- Turkish Airlines ze Stambułu. Dzięki temu można dość wygodnie dolecieć z Warszawy, Berlina czy np. Wiednia. Rejsy ze Stambułu do Duszanbe niestety nie odbywają się codziennie. W lutym 2015 bilety z Pragi do Duszanbe można było kupić za 400 euro w obie strony

- Aeroflot (obsługiwane przez Rossiya Airlines) - co ciekawe rejsy wyłącznie z Petersburga 

- UTair (przyzwoita rosyjska linia lotnicza) - rejsy z Moskwy Wnukowa, co dla większości połączeń z Europy wymaga rosyjskiej wizy bo ciężko znaleźć lot do Moskwy Wnukowa (jednym z wyjątków jest Wizzair, który lata z Budapesztu do Wnukowa)

- Ukraine International Airlines - rejsy do Kijowa. W wielu wypadkach będzie to najtańsze połączenie z Polski, gdyż UIA lata także z Kijowa do Warszawy. Pomimo kuszących cen na bilety w 2014 lepiej było jednak ich nie kupować. Otóż w maju 2014 linia ta skasowała połączenie (chyba nie odbył się ani jeden lot). Biorąc pod uwagę niepewną przyszłość tej linii, lepiej planować podróż z pewniejszym przewoźnikiem. Dodane 02'2015

Poza wyżej wymienionymi połączeniami, do Duszanbe lata jeszcze trochę bardziej lub mniej znanych rosyjskich i lokalnych linii lotniczych. W większości wypadków ciężko jest znaleźć dogodne połączenie, np. przez Dubai, Astanę, Kabul czy Czelabińsk.

Siatka połączeń do Chodżentu jest jeszcze uboższa. Latają tam wprawdzie także samoloty Aerofłotu/Rossiya z Petersburga to jednak na tym w zasadzie kończy się lista portów lotniczych z wygodnymi przesiadkami z Europy. 


 

Dojazd drogą lądową do Tadżykistanu 

tadzykistan dojazdWybierając się do Tadżykistanu drogą lądową należy wziąć pod uwagę kilka istotnych faktów:

  • Większość powierzchni kraju stanowią potężne góry, których przejechanie zajmuje sporo czasu, a czasem jest po prostu niemożliwe. 
  • Nie wszystkie przejścia graniczne są czynne. Tadżykistan ma raczej trudne relacje ze sąsiadami co regularnie powoduje konflikty dyplomatyczne. W 2014 zamknięte było np. przejście graniczne z Uzbekistanem między tadżyckim Pendżykentem i uzbecką Samarkandą.
  • Przekraczając granicę Tadżykistanu drogą lądową należy posiadać w paszporcie wizę, gdyż na żadnym lądowym przejściu granicznym wizy nie są wydawane. W przypadku wjazdu popularną wśród turystów trasą "Pamir Highway" należy posiadać oprócz wizy również zezwolenie na pobyt w GBAO. 

 

Podróżowanie po Tadżykistanie

tadzykistan drogiPrzemieszczanie się po Tadżykistanie to w zdecydowanej większości przypadków traumatyczne przeżycie. Kraj jest wybitnie górzysty (ok 93% powierzchni stanowią góry), a drogi są w kiepskim stanie. Jednym z wyjątków jest droga wiodąca z Duszanbe na północ do Chodżentu. Za wyjątkiem koszmarnego tunelu Anzob nawierzchnia jest w miarę równa i można podróżować w cywilizowany sposób. Ba, fragmenty drogi oznaczone są jako autostrada i pobierane są nawet opłaty!

Pozostałe drogi, nawet te z pozoru główne, jak przykładowo trasa Pendżykent - Ayni są w opłakanym stanie. Średnia prędkość podroży na 90km odcinku to zaledwie 30km/h, co daje pełne 3 godziny jazdy! Trzeba jednak zaznaczyć, że widać rozpoczynające się remonty dróg. W wielu miejscach Chińczycy (bo to oni głównie zajmują się budową dróg w Centralnej Azji) pracują przy drogach. Tym samym, jest szansa, że za jakiś czas drogi Tadżykistanu dorównają standardem choćby tym kirgiskim. 

Specyfiką podróżowania po Tadżykistanie jest niemal absolutny brak komunikacji międzymiastowej. O ile w miastach i niekiedy w okolicach miast kursują busiki i samochody osobowe udające busy, to za komunikację dalekobieżną odpowiedzialne są wyłącznie prywatne samochody. System jest dość prosty. W każdym mieście i miasteczku ustalone jest miejsce gdzie kierowcy czekają na swych pasażerów. I tak, aby pojechać z Duszanbe na północ trzeba udać się na dworzec autobusowy koło cementowni. Tam na placu czekają auta gotowe ruszyć do Chodżentu, czy Pendżykentu. Oczywiście samochody te nie mają jakiegokolwiek rozkładu jazdy i ruszają w drogę wyłącznie po zapełnieniu wszystkich miejsc siedzących i bagażnika. Wiele samochodów jest 7-8 osobowa, dlatego będąc w mniejszej grupie należy wybierać te mniejsze auta. Największy wybór samochodów jest w godzinach porannych, gdyż kierowcy tego samego dnia chcą jeszcze wrócić do domu.

Wybierając krótszą trasę od tej po której kursuje kierowca należy się liczyć z opłatą jak za przejechanie całości marszruty. I nie jest to kolejny sposób naciągania przez taksiarzy tylko po prostu na krótszych odcinkach taksówkarz nie znajdzie pasażerów. My jadąc z Pendzykentu do Sarwody, czyli poruszając się po trasie Pendżykent-Duszanbe ale wysiadając ok 100km przed stolicą również płaciliśmy jak za cały odcinek. Kierowca po wysadzeniu nas pognał przez tunel do Duszanbe by znaleźć pasażerów na kurs powrotny dopiero w Duszanbe. Oczywiście od tej reguły mogą trafić się wyjątki. 

Ceny za przejazdy na trasach są dość wysokie (w porównaniu do ogólnie panujących cen w kraju). Wynika to z dwóch czynników: Po pierwsze, samochód nadal traktowany jest w Tadżykistanie jako dobro luksusowe, dlatego za przejazd płaci się więcej, a konkurencja również jest niewielka. Po drugie, na koszt przejazdu wpływa również fatalna jakość dróg. Skoro przejazd 100 km po płaskiej, głównej drodze zajmuje ponad 3 godziny to stawka jest znacznie wyższa niż np. w Kirgistanie. Górskie odcinki mają jeszcze inne stawki, gdyż często samochody terenowe mają problem by pokonać niektóre fragmenty. 

Przykładowe ceny AD 2014:

  • Dowolny kurs po Duszanbe za 5-cio osobowego Opla Astrę: od 20 (cena trudna do uzyskania dla obcokrajowców) do 50 somoni. Tj. $4-$10
  • Trasa Pendżykent - Duszanbe: 80 somoni od osoby (tj. po $16) - jest to raczej dobra cena, często nieosiągalna dla obcokrajowców. 
  • Górska droga z Sarwody do bazy Vertikal: $60-$70 za 4 osoby

 

Próba załatwiania transportu przez Internet z Duszanbe np. do jeziora Iskanderkul, czy bazy Vertikal jest raczej pozbawiona sensu. Oficjalne cenniki na stronie bazy, organizacji ZTDA, czy tez ceny uzyskiwane przez kontakt mailowy z kierowcami są kilkukrotnie zawyżone. Za przejazd Duszanbe-Iskanderkul proponowano mi przez Internet przejazd w cenie $250-$500 za 4 osoby. Tę samą trasę da się pokonać za mniej niż $100.

 

Opcją do rozważenia podczas podróżowania po kraju jest transport lotniczy. Co ciekawe, więcej połączeń krajowych jest w zimie niż w lecie, a to ze względu na nieprzejezdność niektórych dróg. Jeśli ktoś ma ograniczony czas, a potrzebuje dojechać do Pamiru to może skrócić męczarnie o jeden dzień lecąc na trasie Duszanbe-Khorog. Problemem takiej opcji jest wątpliwe bezpieczeństwo zapewniane przez lokalne linie lotnicze. 

Kolej w Tadżykistanie ma znaczenie marginalne. Ze względu na górzysty teren, jedyna linia kolejowa odchodząca z Duszanbe wiedzie w stronę Rosji poprzez Uzbekistan i Kazachstan. Pociągi służą wyłącznie do dalekich podróży do Rosji. A ze względu na konieczność posiadania wizy do wszystkich krajów tranzytowych pociąg nie jest dobrą opcją dla turystów z Polski.


 

Wizy do Tadżykistanu i pozwolenie na Pamir


 

Noclegi

tadzykistan noclegBaza noclegowa w Tadżykistanie jest skromna ale jest. Wybierając się w góry Fan i ich okolice polecam zapoznanie się z katalogiem ZTDA, czyli organizacji skupiającej lokalne gospodarstwa agroturystyczne. Nie ma konieczności rezerwowania tych noclegów przez centralę ZTDA (moje próby kontaktu z centralą ZTDA były nieudane, gdy w końcu ktoś mi odpisał to odpowiedź była w stylu: po co jedziecie do tego miejsca - lepiej jedźcie tu i tam). Posiadając wiedzę, w której miejscowości znajduje się Homestay znacznie łatwiej planować jest podróż. 

Niewątpliwą zaletą mieszkania u ludzi jest możliwość poznania ichniejszej kultury. Są to doświadczenia, które zapamiętuje się na całe życie.

Standardowy koszt noclegu w Homestay-u to $10 od osoby, obiad to dodatkowe $5. W Duszanbe ceny są znacznie wyższe, od osoby trzeba zapłacić minimum $15-$20. Zresztą w Duszanbe są również komfortowe hotele z cenami ponad $100 od pokoju.

Niesamowity komfort podroży daje posiadanie własnego namiotu i choć nam nie przydał się zbyt często to do pewnych miejsc bez namiotu pewnie byśmy nie poszli w ciemno. 


 

Zaopatrzenie

tadzykistan sklepW sklepach w Duszanbe kupić można w zasadzie wszystko, znacznie gorzej pod tym względem jest na prowincji. W sklepikach w wioskach (kiszlakach) sprzedawane są wyłącznie podstawowe produkty, typu cukier, mąka, makaron, ryba w puszce, jajka, mydło itp. Nie ma co liczyć na nabiał, czy coś do chleba. Zresztą chleb w sklepach wiejskich również jest rzadkością, gdyż każdy piecze w domu swój. 

Warzywa i owoce można dostać wyłącznie na bazarkach, w sklepach nie ma co nawet o nie pytać. W prowincjonalnych sklepach można kupić wodę gazowaną, zaś o piwie w gorący dzień można tylko pomarzyć.

Z rzeczy przydatnych turystom warto wspomnieć o gazie do kuchenek turystycznych. Nam udało się kupić kartusze z gazem w bazie Vertikal (po wcześniejszym sprawdzeniu telefonicznym), widzieliśmy też w Bazie Artucz odpowiednią pozycję w cenniku lecz nie pytaliśmy o dostępność. Prawdopodobnie w Duszanbe da się kupić kartusze, choć będąc w ogromnym sklepie sportowym przy ul. Rudaki widzieliśmy wyłącznie rękawice bokserskie i tandetne pamiątki.

W całym Tadżykistanie nie znaleźliśmy chusteczek do nosa, nawet w aptekach. Były wyłącznie mokre chusteczki dla niemowląt i serwetki. 

Co warto przywieźć z Tadżykistanu? Zdecydowanie polecam ichniejsze rodzynki, mają one niewiele wspólnego z tym co sprzedawane jest w polskich sklepach. tadżyckie rodzynki to tak naprawdę wysuszone winogrona (wraz z ogonkami). Ciekawe są tez rożne rodzaje i formy cukru (o kolorze karmelu w ogromnych kryształach, z mąką itp), czy przyprawy.


 

Ceny i Pieniądze

tadzykistan pieniadzeGeneralnie Tadżykistan jest dość tanim krajem, według oficjalnych statystyk jest trochę drożej niż w Kirgistanie ale taniej niż w Polsce. Należy mieć jednak na uwadze to, że brak wszelakiej infrastruktury podnosi ceny dóbr i usług rzadkich. Tak jest np. z transportem o czym pisałem wcześniej. Niemal wszystkie produkty w jakikolwiek sposób przetworzone są importowane, większość z Rosji, lecz można także natknąć się na polskie, czy zachodnioeuropejskie towary. Ceny takich importowanych produktów są jednak wyższe niż w Polsce czy Rosji.

Najtańsza w Tadżykistanie jest praca człowieka. Ręcznie wykonane bransoletki składające się z tysięcy koralików kosztują po $2, zaś kierowcy opłaca się czekać na pasażerów dwa dni byle nie robić dwóch pustych kursów po 30km każdy. 

Wynajęcie osła z poganiaczem to koszt od $10 za dzień do $18 w centrach turystycznych jak baza Vertikal. 

Walutą w Tadżykistanie jest Somoni. W 2014 roku za 100 dolarów dostawało się równo 500 somoni. Kantory znajdują się tylko w większych miastach, natomiast nie stanowi najmniejszego problemu wyjazd na prowincję bez lokalnej waluty. Niemalże wszędzie można płacić dolarami i euro. W wiejskich sklepikach, w których nie ma prawie nic do kupienia przyjmowana jest twarda waluta wg normalnych przeliczników (reszta wydawana jest w Somoni). Często za noclegi i przejazdy cena ustalana jest w dolarach i płaci się również w dolarach. W kwestii dolar vs. Euro: tak jak w innych krajach Centralnej Azji dolar jest bardziej popularny, ale z wymianą Euro nie ma najmniejszego problemu.

Widzieliśmy mnóstwo bankomatów w Duszanbe i na jego przedmieściach. Oczywiście na prowincji brak takich udogodnień.

Aby dać wyobrażenie o cenach i kosztach pobytu w Tadżykistanie zdradzę, że na dwie osoby na pełne 14 dni wydaliśmy ok $1000. Dodam, że nie oszczędzaliśmy na niczym: gdy tylko się dało spaliśmy i jedliśmy u miejscowych i korzystaliśmy ze wszelkich dostępnych atrakcji. Spora część budżetu poszła na przejazdy, jest więc spory potencjał do oszczędności.   


 

Alkohol

W Duszanbe i większych miastach alkohol dostępny jest niemal wszędzie. Można nawet spróbować lokalnych paskudnych win i piw. Na prowincji sytuacja wygląda zupełnie inaczej, w większości wiejskich sklepików alkoholu nie ma wcale. A jeśli już to jest to puszkowe piwo Bałtika (sprowadzane z Rosji, a jakże!) po cenach europejskich (ok 5pln za puszkę).


 

Jedzenie

tadzykistan jedzenieOdniosłem wrażenie, ze kuchnia tadżycka jest bogatsza od Kirgiskiej, gdzie królował wyłącznie baran. Otóż w Tadżykistanie w ciągu dwóch tygodni udało mi się nie zjeść mięsa (dobrowolnie). Taki wyczyn w Kirgistanie trudno mi sobie wyobrazić. Owszem, mięso barana jest podstawowym składnikiem diety, jednak bez większych problemów można zjeść dania jarskie: coś w rodzaju lecza, pyszne danie składające się z kaszy gryczanej i ziemniaków, czy jajko pod każdą postacią za wyjątkiem jajecznicy.

Dla osób jedzących mięso wybór nie ogranicza się do baraniny (raz lepiej, raz gorzej przyrządzonej). Często podawany jest drób i wołowina. Z wieprzowiną się nie spotkałem (co w sumie nie dziwi).  

W Tadżykistanie koniecznie trzeba spróbować lokalnych owoców, potężnych arbuzów, czy melonów. Pamiętajcie jednak by je dokładnie wymyć!


 

Język

Język tadżycki jest wariantem języka perskiego, a co za tym idzie Tadżycy swobodnie mogą porozumieć się z Afgańczykami, czy Irańczykami. Największą różnicę stanowi pisownia. Tadżycki w przeciwieństwie do pozostałych języków perskich zapisywany jest cyrylicą. W języku tadżyckim słychać często zapożyczenia z języka rosyjskiego. 

Jeśli chodzi o znajomość języka rosyjskiego to sytuacja wygląda następująco: W Duszanbe i innych większych miastach rosyjski jest powszechnie używany. Na ulicy stolicy często słychać słowiański język. Jego nosicielami są przede wszystkim Tadżycy, gdyż Rosjan w Tadżykistanie pozostało niewielu. Znacznie gorzej sytuacja wygląda na prowincji. Tam w zasadzie tylko ze starszymi ludźmi można swobodnie porozumiewać się po rosyjsku, młodsi często rozumieją ale nie są w stanie nic powiedzieć. Podobno sytuacja wygląda zupełnie inaczej zimą, gdy do wiosek wracają gastarbeiterzy pracujący na co dzień w Rosji, czy też Duszanbe. Oni znają język rosyjski, lecz w letnie miesiące spotkać można ich prędzej w Moskwie na budowie niż w Tadżykistanie.


 

Osły

tadzykistan osly2Istotnym elementem krajobrazu Tadżykistanu są osły. O ile w Kirgistanie na każdym kroku widywaliśmy konie, to w Tadżykistanie (w okolicach gór Fan) koni praktycznie nie było, za to wszędzie natykaliśmy się na osły. Na prowincji stanowią one podstawowy środek transportu, noszą więc zbiory z pól, zakupione towary (np. worki z mąką), czy wreszcie ludzi. 

W wielu miejscach można bez problemu wynająć osła z poganiaczem do transportu plecaków. Trzeba przy tym pamiętać, że nie pod każdą górę osioł wejdzie - zbyt strome zbocza eliminują komfort niesienia plecaków przez osły...

W kwestii etycznej zatrudniania osłów do dźwigania bagaży bo z takimi komentarzami tez się spotkałem. Po rozpatrzeniu wszystkich za i przeciw doszedłem do wniosku, że te zwierzęta po to są tam hodowane by nosić wszelakie bagaże. Obciążenie osła dwoma plecakami o łącznej wadze 20-30kg to jak na tamtejsze warunki wręcz relaks dla zwierzęcia. Normalnie pod górę targają do 70kg, a po płaskim nawet 120kg!


 

Święta

Oprócz kilku świeckich międzynarodowych świąt, typu Nowy Rok, 8 marca (przy czym jest to święto matki, a nie kobiet), 1 i 9 maja, w Tadżykistanie obchodzone są również lokalne święta. Jednym z nich jest Novruz, czyli święto astronomicznego Nowego Roku u narodów Irańskich. Przypada ono na okres 21-24 marca i jest jednym najważniejszych w roku. Innym ważnym świętem jest Uraza-bajram, czyli święto przypadające na koniec Ramadanu.

Sam post w trakcie Ramadanu jest dość powszechnie przestrzegany w Tadżykistanie. Z tym, że zdecydowanie więcej osób dotrzymuje postu na prowincji. W miastach życie w czasie Ramadanu toczy się w miarę normalnie. Oficjalne statystyki mówią, że post jest przestrzegany przez 60% społeczeństwa. My z powodu Ramadanu przesunęliśmy nasz wyjazd by uniknąć ewentualnych kłopotów  - ciężko ocenić czy słusznie.

Poza wyżej wymienionymi świętami, w Tadżykistanie obchodzone są również:

  • Dzień Jedności Narodowej - 27 czerwca,
  • Dzień Niezależności - 9 września,
  • Dzień Języka Państwowego - 5 października,
  • Dzień Konstytucji - 6 października,
  • Dzień Flagi - 24 listopada 

 

Przewodniki

Ilość i jakość przewodników po Tadżykistanie nie zachwyca. Dwa główne wydawnictwa na rynku to:

  • Lonely Planet, gdzie Tadżykistanowi poświęcono wyłącznie jeden rozdział,  
  • Bradt w całości poświęcony Tadżykistanowi. 

Oba przewodniki nie są zbyt obszerne. Zastrzeżenia można mieć przede wszystkim do Bradta, w którym na 170 stron niemal połowa to informacje ogólne, łącznie z dwustronicowym opisem jak dobrać odpowiedni aparat fotograficzny.  

Aby dobrze zaplanować podróż najlepiej byłoby przeczytać oba przewodniki i dodatkowo przegrzebać Internet w poszukiwaniu przydatnych informacji. 


Mapy 

W dalszym ciągu najlepszymi mapami topograficznymi po Tadżykistanie są stare radzieckie sztabówki oraz mapy wykonane na ich bazie. Jadąc w góry Fan nie posiadałem żadnej papierowej mapy a jedynie wgrane do smartfona sztabówki oraz fajną mapę ze strony http://slazav.mccme.ru/ 

Z szczegółowymi mapami Zachodniej części Tadżykistanu (wraz z górami Fan) można zapoznać się tutaj!

Podczas podroży miałem w rękach mapy wydane przez (lub przy współudziale) ZTDA. Jedna obejmowała obszar Gór Fan, a druga region doliny Jagnob. Mapy robiły niezłe wrażenie. Tutaj próbka mapy z doliną Jagnob (po powiększeniu można kliknąć w prawym górnym rogu by zobaczyć w pełnym rozmiarze):

W przypadku sztabówek jedynym problemem jest brak niektórych zmian jakie zaszły w terenie. Brakuje np. znakomitego tunelu Anzob (w zamian jest naniesiona nieprzejezdna dla osobówek droga przez przełęcz Anzob). Dzięki sztabówkom można także gołym okiem obserwować efekty globalnego ocieplenia: część lodowców istniejących na mapach zniknęła, inne się mocno skurczyły.


 

Informacje MSZ

Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych na swoich stronach publikuje podstawowe informacje o podróżowaniu po kraju. jest tam mnóstwo wszelkich ostrzeżeń - mimo wszystko warto się zapoznać z tymi informacjami. Należy mieć na uwadze, że w Tadżykistanie nie ma polskiej placówki dyplomatycznej, a kraj obsługiwany jest przez jednostkę w Taszkiencie.


 

Zdrowie

Przed wyjazdem do Tadżykistanu dobrze być zaszczepionym na kilka chorób, zwłaszcza żółtaczkę (A i B), tężec oraz błonicę. W kontekście Tadżykistanu często pojawia się temat malarii. Choroba ta występuje w lecie na południe od Duszanbe i jadąc w tamte tereny pewnie warto zawczasu pomyśleć o środkach zapobiegawczych. W samym Duszanbe nie widzieliśmy by ludzie jakoś szczególnie przejmowali się komarami, czy malarią. Pod koniec czerwca nie widzieliśmy w upalne noce samych komarów, możliwe, że w mieście są one tępione jak za czasów ZSRR, gdy malarię w Duszanbe niemalże wyeliminowano.  

Inną przypadłością Europejczyków w Tadżykistanie jest rozstrój żołądka zwany zemstą faraona lub brązowym deszczem. Z tego powodu zalecam szczególną uwagę przy wybieraniu jedzenia, a zwłaszcza owoców. Konieczne jest także zachowanie szczególnej higieny. Z dumą mogę stwierdzić, że przez dwa tygodnie nie mieliśmy większych problemów z żołądkiem a jedliśmy również owoce i jedzenie niewiadomego pochodzenia. W górach wodę filtrowaliśmy i gotowaliśmy, gdyż wody bali się nawet miejscowi. 

 

W razie wątpliwości lub pytań zachęcam do odwiedzenia naszego forum gdzie możecie uzyskać więcej praktycznych informacji

 

 
 

Pomóż nam ulepszyć stronę!

  • Widzisz nieaktualne dane na stronie?
  • Możesz uzupełnić treść artykułów?
  • Chcesz opublikować własny artykuł?

 

Skontaktuj się z nami!

mapa rosja, ukraina

 
Copyright © 2001 - 2016 RosjaPL.info
 
Wszystkie prawa zastrzeżone!