Historia Rosji - Rosyjski imperializm
Zobacz również: Historia Rosji i ZSRR - spis treści
Kolonizacja rosyjska, to kolonizacja państwa, które kierowało się przede wszystkim względami politycznymi, a potem dopiero ekonomicznymi. Już pod koniec XVIIIw. do Rosji należała cała Syberia aż po Ocean Spokojny wraz z Kamczatką i Alaską (Sprzedana w 1867 roku).
Świadoma rosyjska ekspansja państwowa szła w czterech kierunkach:
1. Azja Środkowa
2. Kaukaz
3. Syberia
4. Pacyfik a z nim Władywostok i Port Arthur .
- Azja Środkowa
Azję środkową zamieszkiwały ludy koczownicze (Kazachowie) oraz osiadłe (Uzbecy i Tadżykowie) zależne od trzech państw feudalnych: Chiwy, Kokandy i Buchary. Ustawiczne walki plemienne i rodowe ora wojny między tymi państwami sprawiły, iż terytoria te musiały stać się przedmiotem agresji ze strony Rosji, Chin i Wielkiej Brytanii. Najbardziej zainteresowana tymi terenami była jednak Rosja, zarówno pod względem ekonomicznym jak i politycznym. Eksportowała tutaj swoje wyroby przemysłowe (sukno, wyroby bawełniane ), a także rolnicze (tytoń). Sprowadzała głównie bawełnę. Jednak ze względów handlowych zaczęli się Azją Śr. od 1830 r. interesować również Anglicy , przeto Rosjanie aby ich uprzedzić zaczęli ekspansję zbrojną i stopniowo w pierwszej połowie XIX wieku opanowali ziemie zamieszkałe przez Kazachów tworząc tu natychmiast liczne osiedla zamieszkałe przez Kozaków i chłopów rosyjskich. Podjęli także parę wypraw wojskowych przeciwko Kokandzie.
Bliskość Indii powodowała wzmożone zainteresowanie się tymi terenami Brytyjczyków. Zagarnięcie przez rosjan Azji Środkowej byłoby dla interesów angielskich niekorzystne. Strefą buforową pozostawały zatem: Afganistan i Persja (gdzie wpływy obu mocarstw zostały określone dokładnie dopiero w 1907 r. gdy budowano politykę wspólnych interesów - wtedy Afganistan pozostawał pod wpływami brytyjskimi, a płn. Persja rosyjskimi, jednakże w XIX w. obszar ten był ciągle kością niezgody. ) - Kaukaz
Ekspansja na Kaukaz zaczęła się już w końcu XVIII wieku podczas wojen z Turcją. Wówczas granica posiadłości rosyjskich przebiegała wzdłuż rzek Kubania i górnego Tereku. Od 1801 r. zaczął się systematyczny podbój Kaukazu. Rosja chce zabezpieczyć swoje zdobycze przed zakusami Turcji i Persji, zachęcanych przez Anglików. Wykorzystując niezgodę ludów kaukaskich , posługując się często terrorem lub przekupstwem, ale przeważnie dzięki walce prowadzonej w ciężkich warunkach górskich, rząd carski stopniowo opanował Kaukaz już przed 1830 r. Turcja musiała się z tym pogodzić w Adrianopolskim traktacie z 1829r. Niezależnie od surowych rządów wojskowych, górale kaukascy stale organizowali powstania zbrojne. Przyczyną była stale zagrożona tożsamość religijna (muzułmańska). Dopiero w 1864 r. ostatecznie złamano ruch powstańczy na Kaukazie. Zaprowadzono wszędzie surowe rządy wojskowe, wysiedlając przy tym na Syberię steki tysięcy górali kaukaskich sprowadzając na ich miejsce chłopów rosyjskich. (Teraz zarówno w Kazachstanie jak i w niepodległych i autonomicznych państwach kaukaskich ludność rosyjska jest dyskryminowana, jest to odwet za lata wcześniejsze ). -
Daleki Wschód - Syberia.
Cele:
budowa szlaków komunikacyjnych, interesy ekonomiczne (głównie futra i skóry), interesy imperialne - Rosja dąży do zdobycia coraz większego terytorium, chce dowieść tanim kosztem - swojej siły (Obszar ten w ogóle praktycznie nie był zamieszkały, za wyjątkiem nielicznych osad - wysp , a mimo to zajęcie go podkreślało mocarstwowość Rosji). Zamieszkałe tereny tylko przez koczowników, nie były nikomu potrzebne toteż zachodnie państwa nie przeciwstawiały się. - Daleki Wschód - Pacyfik
Ważne punkty strategiczne.
Dlaczego:- handel z krajami Azji Płd. - Wsch. (Chiny, Japonia).
- W Japonii jedyny otwarty na świat port Nagasaki
- Chiny jako obszar wpływów handlowych - zatem intratne umowy handlowe
Poza tym port Kanton w Chinach gdzie kraje eksportowały opium z Indii, Afganistanu i Turcji. Kontrolę nad tym handlem miała Anglia i Francję. Z Chin importowano jedwab, porcelanę, herbatę, kauczuk. Dostarczały także taniej siły roboczej. Te dwa porty to też punkty strategiczne militarnie siedziba floty Pacyfiku. A także posiadanie ich umozliwiało kontrolować Mandżurię., która ważna była dla Rosji ze względów strategicznych, bo:
- blisko Japonii
- dzięki niej porty Port Arthur i Władywostok były bezpośrednio połączone z Rosją
- była krajem bogatym.
Rosjanie gwarantowali swą pozycję poprzez:
- zawieranie korzystnych umów ekonomicznych
- wykorzystując spory plemienne
- przesiedlanie chłopów rosyjskich na zdobyte tereny by zmienic skład etniczny (łatwiej podporzadkowac rdzennych Rosjan, z drugiej strony zasiedlano Syberię tymi którzy buntowali się lub mogliby się buntować.)
Autorem jest Michał Patyna
