Historia ZSRR - Polityka Zagraniczna ZSRR przed II wojną światową
Zobacz również: Historia Rosji i ZSRR - spis treści
ZSRR prowadził dwupiętrową politykę zagraniczną już od 1919 roku. 1. Polityka prowadzona w oparciu o tradycyjne sposoby ( na szczeblu oficjalnym ) 2. Równocześnie polityce bolszewiccy wprowadzili III międzynarodówkę - Komintern (1919 - 1943)
W oparciu o to drugie piętro polityki istniała międzynarodowa struktura partii komunistycznych. Ta międzynarodówka była wynikiem decyzji 36 delegatów partii komunistycznych z zachodu. Oczywiście powyższe zdanie należało by napisać w cudzysłowie. Otóż 32 z tych delegatów mieszkało na stałe w Moskwie, więc nigdzie nie musieli przyjeżdżać na zjazd. Przyjechało rzeczywiście 4 delegatów: dwóch z Norwegii i ze Szwecji a dwóch z Niemiec. Owi mieszkańcy Moskwy tak na prawdę reprezentowali siebie, a fakt że byli obcokrajowcami usprawiedliwiał myślenie iż są oddelegowani z zachodu. Skandynawowie mieli reprezentować Szwedzką i Norweską partię komunistyczną, tylko że takie partie nie istniały. Co do delegatów niemieckich, jednym z nich był Hugo Eberstein - reprezentował partię Róży Luksemburg, przyjechali i powiedzieli że się nie zgadzają.
Czyli rzeczywistym celem było wykonanie odgórnych nakazów WKP(b). Na czele stał Zinowiew. Aby partia komunistyczna mogła przystąpić do Kominternu musiała spełnić 21 warunków przyjęcia. Między innymi partia musiała przestać być partia a stać się sekcją Międzynarodówki, głównym celem do którego trzeba się było zobowiązać to obalenie legalnego rządu w swoim kraju. Zadeklarować musiały wspieranie interesów Związku Radzieckiego. Walka ze swoimi rządami to budowa pozaprawnych organizacji we własnym państwie. Miało to na celu przygotowanie kadr rewolucyjnych, by te w odpowiednich warunkach mogły wzniecić rewolucję komunistyczną, gdyż wpływy polityczne partii komunistycznych na zachodzie były znikome.
ZSRR wobec Niemiec.
Od 1922 po rok 38 kontakty z Niemcami są kluczową osią polityki zagranicznej w stosunkach z Europą. 1922 Rappallo koło Genui, byli tam wszyscy Rosjanie i Niemcy też , ale oni byli poza systemem Wersalskim (Liga Narodów).
Intencją brytyjską było by Niemcy mieli znośne sposoby spłaty a dla Rosji by ta mogła spłacić zobowiązania Rosji Carskiej. Nic z tego nie wyszło, a przy okazji oba państwa się porozumiały w układzie w Rapallo - układ dwustronny regulował wszelkie zobowiązania Rosji wobec Niemiec a Niemcy nie rościli odszkodowań za wojnę. Podpisały cały szereg umów gospodarczych i tajny układ wojskowy. Były zagrożeniem dla ładu paryskiego.
W 1923 stosunki radziecko - niemieckie były doskonałe (gosp. polit.) A jak zatem zachowywał się Komintern - głównie w Moskwie ludzie produkowali ulotki, prasę propagandową, szykowali pomoc dla proletariatu niemieckiego by ten obalił legalny rząd (W 1923 roku zajęcie zagłębia Ruhry). Powszechny bierny opór przeciwko Francji i Belgii, wobec tego komuniści uważali ten okres za najlepszy do rewolucji (błąd !)
Polityka wobec Wielkiej Brytanii.
ZSRR i Wielka Brytania szukają sposobu porozumienia się by handlować przy założeniu że nie będzie oficjalnego porozumienia - zbliżenia. ZSRR potrzebował nowoczesnych technologii, przemysłu, żywności (!), Wielka Brytania chętnie to sprzeda, a jak Rosja będzie syta i bogata to obali bolszewizm. Skoro obie strony chcą to mają miejsce kontakty, jak w życiu. I za pomocą państw trzecich rozwijają się kontakty gospodarcze. Tymczasem Zinowiew nie próżnuje, nawołuje do robotników Afganistanu, Persji i Turcji do walki z imperialistami brytyjskimi i klasą burżuazji. W 1924 r. w Anglii do władzy dochodzi Partia Pracy. Wydaje się że musi się ocieplić w stosunkach z ZSRR. I rzeczywiście następuje nawiązanie oficjalnych stosunków z ZSRR. W tym roku szereg państw zaczyna rozmawiać ze Związkiem Radzieckim (m.in. Francja, Belgia). Ale nie Stany Zjednoczone.
W czasie rządów Partii Pracy w Anglii następuje kryzys gospodarczy, górnicy strajkują, następują żądania natury socjalnej. Na to reaguje oczywiście Międzynarodówka i Zinowiew wysyła list otwarty do robotników brytyjskich. Przedmiotem tego listu jest dyrektywa Zinowiewa nawołująca komunistów brytyjskich do obalenia rządu socjaldemokratycznego. I w 1926 znowu przygotowane ulotki, znów organizowana pomoc dla robotników. Reakcją na list Zinowiewa nie były jedynie noty protestacyjne, lecz zerwanie stosunków dyplomatycznych - 1927 rok. Od tego czasu a Rosji alarm wojenny, bo powstanie koalicja imperialistów zachodnich, która zaatakuje - to służyło Stalinowi do umocnienia pozycji i usprawiedliwiania ostrzejszych środków.
Układ w Rapallo miał wymiar praktyczny gospodarczy wojskowy i w oparciu o niego Niemcy mogły szkolić kadry w Rosji a Rosja mogła oczekiwać poprawienia swojego poziomu technicznego. Od 1923 zakłady Junkersa mogły otworzyć w filii pod Moskwą fabrykę samolotów. W Lipiecku (pod Moskwą) powstał ośrodek dla szkolenia pilotów niemieckich. Chemicy rosyjscy i niemieccy wspólnie pracowali nad bronią toksyczną. Krupp rozpoczął montaż i budowę przemysłu ciężkiego w Azji Środkowej - artyleria. W 1927r. kadra techniczna niemiecka to około 2 tys. ludzi i Stalin uważał, że to już wystarczy. Do teh pory współpraca z Niemcami, to teraz czas by z USA. W 1927 formalnie ZSRR współpracuje z 24 firmami niemieckimi i 14 z Ameryki. Na koniec roku układ jest inny 15 firm niemieckich i 40 amerykańskich. Czyli ograniczenie, ale nie zerwanie stosunków z Niemcami. Prawie wszystkie firmy radzieckie miały wspólne pole z firmami amerykanskimi czy zachodnimi (szkolenie, wymiana informacji, technologii) Ograniczenie współpracy z Niemcami na rzecz USA.
Armand Hammer – młody lekarz od 1921 roku w Moskwie przywiózł lekarstwa. Jego ojciec był człowiekiem zakładającym partię komunistyczną w USA i on sfotografował się z Leninem. Przez takie znajomości, w ciągu nocy Lenin załatwił mu koncesję na produkcje azbestu - monopol na Rosję. Prawo do tego by zyski realizować w dewizach. W ciągu roku zarobił milion dolarów, wobec czego mógł zainwestować sobie w dzieła sztuki, złoto, biżuterię w ZSRR. Od roku 1930 na stałe mieszkał w Moskwie, w willi. Otrzymał też druga koncesję od Stalina, na produkcję ołówków i piór. Nie byle jaki monopol, zważywszy na panującą w Rosji akcję walki z analfabetyzmem. Czyli było to kolejne niezłe źródło dochodów.
W ten sposób pozycja Hammera była na tyle silna, że w praktyce jego willa była nieoficjalnym przedstawicielstwem gospodarczym USA w ZSRR. Jego akcje wzrosły po 1929, a koniec takiej roli był w 1933, gdy nawiązano oficjalne stosunki Moskwa - Waszyngton. Hammer pomógł Fordowi przy załatwieniu dostaw ciężarówek a później przy zbudowaniu fabryki w ZSRR. Ze współpracy tej korzystały również firmy produkujące broń takie jak: Maxim i Colt - cekaemy oraz Renault produkujący czołgi.
Wielki Kryzys i jego wpływ na politykę ZSRR.
Ten Kryzys generuje określone nastawienie międzynarodowego społeczeństwa proradziecko, bo na zachodzie postępuje pauperyzacja społeczeństwa, a w Rosji: opieka zdrowotna, szkolnictwo, brak kolejek po chleb, elektryczność wszędzie. Oczywiście zachód widzi tylko obrazy a nie zna jakości tego. Społeczeństwo radzieckie jest odsłonięte od zachodu kurtyną i KGB (NKWD), cenzura, zakaz wyjazdu na zachód, selektywne pokazywanie kraju gościom z zachodu, propaganda - kształtują fałszywy obraz świata. Co pozwala widzieć pozytywne efekty działalności bolszewików. Nie widać na zachodzie głodu na Ukrainie - mimo iż zmarło 6 mln ludzi (!).
Bernard Show powiedział (był wtedy w ZSRR): "nigdy nie jadłem tak dobrze jak w Związku Radzieckim" - typowy wizerunek Rosji.Sztucznie stworzono wizję raju rosyjskiego . Nawet Biuro Podróży w USA namawiało do wycieczek do kraju Rad.
Od 1928 Komintern (z inicjatywy Stalina) decyduje się na zwrot, bo nastąpiła stabilizacja (nie znano przyszłości, że za rok będzie kryzys), a zatem widmo rewolucji bolszewickiej odeszło. Partie socjaldemokratyczne, które były przeciwne komunistycznym, nazywane są teraz socjalfaszysowskie. Tymczasem nazizm - ruch nacjonalistyczny był w Rosji dobrze postrzegany, nie przez treści jakie popierał, ale przez skutki jakie swoja obecnością mógł wywołać. Nazizm poprzez podważanie systemu wersalskiego, musiał walczyć, wprowadzić "zawieruchę", co mogliby komuniści wykorzystać od zrobienia rewolucji. Komuniści niemieccy tymczasem walczą i z nazistami i z socjaldemokratami.
Polityka Stalina wobec Niemiec tego okresu to: 1. nienawiść do SPD 2. uznanie nazistowskiej siły 3. obawa aby komuniści niemieccy nie doszli do władzy, aby nie doszli sami do władzy, gdyż mogliby wymknąć się spod kontroli bolszewizmu. Wolno im było przejąć władze ale z pomocą radziecką, z nadania Moskwy. Te wszystkie dążenia stalinowskie, o nadawaniu władzy komunistom zachodnim, o niemieckim burzeniu systemu i wykorzystaniu tego celów rewolucyjnych ziściły się może nie w formie jaką przewidywałby Stalin, ale właśnie II wojna światowa, była tym co pozwoliło ZSRR na rozszerzenie wpływów. W latach 30 – tych wydarzenia szły ku wojnie między mocarstwami. Remilitaryzacja Nadrenii i inne wydarzenie niemieckie. Włosi w Abisynii, Japonia w Mandżurii, Franco w Hiszpanii, Anschluß Austrii, Sudety, plebiscyt w zagł. Saary, polityka appeasement'u To ZSRR sobie przeczeka i przyłączy się do wygrywających, by czerpać korzyści.
Autorem jest Michał Patyna
