Historia ZSRR - Spór o Kuryle
Zobacz również: Historia Rosji i ZSRR - spis treści
UWAGA! Kopiowanie tego tekstu w całości lub w fragmentach bez zgody autora jest kategorycznie zabronione. Powyższe działanie narusza ustawę o prawie autorskim i podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Ponadto przepisywanie tekstu do swoich prac jest nie tylko nieuczciwe, ale także łatwo wykrywalne (systemy typu plagiat). Nie akceptujemy oszustów. W uzasadnionych przypadkach może zostać wyrażona zgoda na przedruk ninijeszego tekstu. W tym celu proszę zwracać się do autora.
Aby rozeznać sie w nieustającym sporze toczonym pomiędzy Japonią i Rosją o kilka niewielkich wysepek należy najpierw zapoznać się z historią. Od razu uprzedzam, że sytuacja jest bardzo skomplikowana, stąd też osiągnięcie porozumienia satysfakcjonującego obie strony wydaje się być niemożliwe. Niniejsza strona ma na celu przybliżyć Państwu przede wszystkim genezę konfliktu.
Wyspy Kurylskie zostały odkryte i skolonizowane przez Rosjan w XVI-XVII wieku. Ale dopiero caryca Katarzyna II w 1786 roku ogłosiła, że archipelag jest częścią Imperium Rosyjskiego. Spore zmiany w przynależności państwowej wysp przyniosła pierwsza rosyjsko-japońska umowa o handlu i granicach z 7 lutego 1855 (notabene dzień ten jest świętem w Japonii). Na mocy tej umowy ustalono, że granica pomiędzy państwami będzie biegła pomiędzy wyspami Iturup i Urup. Dwadzieścia lat później, w 1875 r. w Petersburgu podpisano kolejną umowę, w której Rosja przekazała wszystkie wyspy kurylskie Japonii, w zamian za zrzeczenie się praw do Sachalina.
Po porażce Rosji w wojnie z Japonią w 1905 roku podpisano traktat pokojowy w Portsmouth, na mocy którego Rosja przekazała Japonii południową część Sachalina, zrzekła się wpływów w Korei oraz dopuściła Japonię do Mandżurii (co było przyczyną zmiany trasy kolei transsyberyjskiej). Traktat z Portsmouth został nie uznany przez bolszewików, którzy oficjalnie ogłosili to w 1925 roku.
Poważne zmiany przyniosła II wojna światowa. Podczas konferencji w Kairze, w 1943 r. USA, Wielka Brytania oraz Chiny wspólnie ustalili, że Japonia walcząca u boku hitlerowskich Niemiec powinna zostać pozbawiona wszystkich wysp na Oceanie Spokojnym, które zajęła od początku I wojny światowej. Dodano także, iż Japonia utraci również te tereny, które zagarnęła przy użyciu siły. Podczas konferencji w Jałcie, w lutym 1945 roku ustalono, że ZSRR wypowie wojnę Japonii pod warunkiem zwrócenia mu Sachalina i Kuryle. Na konferencji w Poczdamie, w lipcu 1945 r. ustalono, że ustalenia z Kairu będą wiążące i tym samym terytorium Japonii ograniczone zostanie wyłącznie do 4 głównych wysp oraz mniejszych wysepek, które wskażą alianci. Co ważne nie wspomniano tutaj o Kurylach.
9 sierpnia 1945 roku Związek Radziecki wypowiedział wojnę Japonii, po czym zajął cały Sachalin i Kuryle. Po wojnie, ZSRR włączył zagarnięte ziemie do swoich granic.
Kluczowym wydarzeniem dla dzisiejszego sporu miał traktat pokojowy z San-Francisco podpisany 8 września 1951 roku. Wówczas to Japonia ostatecznie podpisała pokojowe porozumienie z aliantami. Japonia zrzekła się wówczas praw do Sachalina i całych Kuryli. Sytuacja wyglądałaby więc jasno gdyby nie dwa fakty: po pierwsze traktatu tego nie podpisał ZSRR, a po drugie Japonia utrzymuje, że wyspy Iturup, Kunasziri, Szikotan, Habomai NIE należą do archipelagu kurylskiego.
W 1956 roku zostały nawiązane oficjalne stosunki dyplomatyczne pomiędzy ZSRR i Japonią, zakończono wówczas stan wojny panujący pomiędzy tymi państwami, a także ustalono, że wyspy Szykotan i Habomai zostaną przekazane Japonii po zawarciu traktatu pokojowego. Jednak traktat ten nie został podpisany do dnia dzisiejszego.
10 stycznia 1960 roku Japonia zawarła deklarację bezpieczeństwa ze Stanami Zjednoczonymi, na mocy której udostępniła swoje terytorium dla rozmieszczenia wojskowych baz armii amerykańskiej. Kilka dni później Związek Radziecki uznał, że powyższa deklaracja jest skierowana przeciwko niemu i nie zamierza w takiej sytuacji przekazywać wysp kurylskich Japończykom, gdyż rozszerzałoby to obszar działania wojsk amerykańskich.
P wydarzeniach z początku lat 60-tych nastąpiło "zamrożenie" sporu. Sporne wyspy zostawały w granicach ZSRR, a wzajemne stosunki pomiędzy sowietami i japończykami ograniczono do minimum. Po rozpadzie ZSRR, w 1993 roku podpisano deklarację tokijską, w której jest mowa o tym, że Rosja jest spadkobiercą i kontynuatorem ZSRR. tym samym wszelkie umowy pomiędzy ZSRR i Japonią będą przestrzegane.
W listopadzie 2004 roku, najpierw minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow, a następnie prezydent Putin ogłosili, że są gotowi do przekazania dwóch spornych wysp Japonii. W odpowiedzi na to oświadczenie rząd Japonii stwierdził, że dopóki nie zostaną jej zwrócone cztery wyspy, do rozstrzygnięcia sporu nie dojdzie. Co ważne, Donald Rumsfeld, amerykański sekretarz obrony powiedział, że Japonia powinna zgodzić się na kompromisowe zakończenie konfliktu.
Udział Stanów Zjednoczonych w tym konflikcie jest niebagatelny. To właśnie za namową USA w czasie Zimnej Wojny Japonia ogłosiła i twardo podtrzymywała swoje żądania dotyczące wysp. Z kolei, teraz, gdy doszło do częściowego zbliżenia na linii Waszyngton-Moskwa, USA prowadzi bardziej wyważoną polityką w sprawie Kuryli.
Odwiedź też stronę o Kurylach: www.kuriles.ru
Autorem jest Łukasz Szul
Źródła: encyklopedie, kuriles.ru
