Rosja, Ukraina, kraje b. ZSRR

Strefy czasowe w Rosji

W Rosji ze względu na rozmiary terytorium ustalenie poprawnego czasu od wieków stanowiło spory problem. Obecna Rosja, która na Zachodzie sięga Środkowej Europy, a na Wschodzie opiera się o granice Azji i Ameryki musiała zostać podzielona na wiele stref czasowych. Nic w tym dziwnego, skoro koniec dnia na Czukotce jest początkiem tego samego dnia w części europejskiej Rosji, a szczególnie w Kaliningradzie. O ile ustalanie stref czasowych w europejskich państwach nie stanowi większego problemu, gdyż każde z państw "mieści" się w jednej, konkretnej strefie czasowej, to w Rosji problem ten wymaga wielu szczególnych regulacji. Łatwiej jest przekraczając na przykład granicę z Wielką Brytanią (w dodatku morską) zaakceptować fakt zmiany czasu. Inaczej sprawa wygląda gdy trzeba przestawiać zegarek przekraczając niewidoczne granice pomiędzy regionami tego samego państwa.

Problem stref czasowych pojawił się w Rosji przede wszystkim w okresie rozbudowy kolei. Podobnie jak na całym świecie to pociągi sprawiły, że zaczęto przywiązywać większą wagę w życiu codziennym do dokładnego określania czasu. Kiedy w XIX w. kolej żelazna dotarła za Ural, a później rozpoczęto budowę kolei transsyberyjskiej nastała konieczność ujednolicenia rozkładów jazdy. Ogólnie przyjętą zasadą stało się wyznaczanie dalekobieżnych rozkładów jazdy na podstawie tzw. czasu Moskiewskiego (+3GMT). Tak pozostało do dziś. Warto dodać, że podział świata na strefy czasowe został ustalony w 1884 roku (nie oznacza to jednak, że wszystkie państwa się wówczas podporządkowały). Według tej zasady co 15 południk powinien stanowić mniej więcej granicę kolejnych stref czasowych, a różnice pomiędzy poszczególnymi krajami powinny dotyczyć wyłącznie wskazania wskazówki godzinowej zegara. W Rosji zasadę stref czasowych wprowadzono dopiero w 1919 roku. Do tego czasu problem różnic godzin między Rosją i Europą nie stanowił największego problemu gdyż obszary te dzieliła i tak niemal dwutygodniowa różnica, wynikająca ze stosowania innych kalendarzy...

Bardzo ciekawa sytuacja miała miejsce w związku z ustaleniem odpowiedniego czasu w Moskwie. Otóż przez zachodnie dzielnice miasta biegnie południk 37,5, który powinien wyznaczać granicę pomiędzy poszczególnymi strefami czasowymi. Aby nie doprowadzić do sytuacji, w której jedno miasto będzie podzielone na dwie różne strefy czasowe zdecydowano się "przesunąć" Moskwę i moskiewską obłast' na Zachód, do strefy GMT(+2). Stan ten trwał aż do 1930 roku, kiedy to wprowadzono tak zwany "czas dekretowy". Otóż na mocy dekretu ustalono, że niemal na całym terytorium Związku Radzieckiego zostanie wprowadzony czas o jedną godzinę późniejszy od tego wyznaczanego nominalnie przez strefy czasowe. W związku z tym, w prawie całej części europejskiej Rosji obowiązywał czas GMT (+3). Oficjalną przyczyną wprowadzenia tej zmiany były względy oszczędnościowe. W ten sposób planowano zmniejszyć zużycie energii elektrycznej.

W 1981 r. na terenie ZSRR po raz pierwszy zastosowano tzw. "czas letni". W kolejnych latach kolejne republiki radzieckie odmawiały przestawiania na okres letni wskazówek zegara. Początkowo zaprotestowały: Litwa, Łotwa, Estonia, następnie miasto Leningrad, Uzbekistan, Ukraina, Mołdawia itd. Wprowadzenie czasu letniego wzmagało poniekąd skutki czasu dekretowego. Jednocześnie z odmową stosowania czasu letniego kolejne regiony ZSRR rezygnowały także z czasu dekretowego. Wiosną 1991 r. ostatecznie zrezygnowano z czasu dekretowego, w regionach, gdzie jeszcze obowiązywała ta zasada, po prostu nie przesunięto zegarów wprowadzając czas letni. Wprawdzie jeszcze pod koniec 1991 roku postanowiono przywrócić czas dekretowy, to jednak zmiana ta obowiązywała już tylko na terenie Rosyjskiej RSFSR. W chwili obecnej utrzymuje się ten stan rzeczy, wyjątek stanowią nieliczne podmioty federacji, które odmówiły przyjęcia czasu dekretowego. Są to obłasti: Astrachańska, Wołgogradzka, Samarska, Saratowska, Kirowska i republika Udmurcka.

Mapa stref czasowych

Poniżej znajduje się mapka, na którą zostały naniesione strefy czasowe. Mapa pochodzi ze strony transsib.ru, stąd też naniesiona została trasa kolei transsyberyjskiej.

Aktualny czas

Chociaż na podstawie powyższej mapy z łatwością można obliczyć aktualny czas w danej strefie to jednak zdecydowałem się poniżej zaprezentować aktualne wskazania zegara w poszczególnych miastach Rosji. Aby zaktualizować czas wystarczy odświeżyć stronę.

Autor: Łukasz Szul

Wykorzystano informacje z: Słovar astronomicheskich terminov, strona astronet.ru