Krym - informacje ogólne
Niniejsza strona stanowi niejako wstęp do całego działu poświęconego wyjątkowemu miejscu, jakim niewątpliwie jest Krym. Na tej stronie zawarte zostaną informacje ogólne dotyczące półwyspu Krymskiego. Natomiast na kolejnych podstronach działu o Krymie znajdą państwo opisy poszczególnych miast i regionów półwyspu ze szczegółowym opisem znajdujących się tam najważniejszych atrakcji turystycznych. Zapraszam do lektury wszystkich stron o Krymie, dzięki czemu będą mogli Państwo wybrać najbardziej odpowiednie miejsce do odpoczynku.
Spis treści:
- Trochę geografii i historii
- Dojazd na Krym
- Noclegi na Krymie
- Dokąd pojechać?
- Plaże na Krymie
- Temperatura wody
- Linki do stron o Krymie
) |
Trochę geografii i historii
Krym stanowi półwysep o powierzchni 27 tys km2, który łączy się z częścią kontynentalną Ukrainy poprzez przesmyk Prekop szeroki na 8 km, zaś od Rosji dzieli Krym wąska cieśnina kerczeńska, oddzielająca Morze Azowskie od Morza Czarnego. Liczba mieszkańców Krymu wynosi 2,7 mln, z czego Rosjanie stanowią największą grupę (1,6 mln). Sporo jest tu także Tatarów (ok. 300 tys.), którzy powracają z Azji po tym jak zostali za czasów stalinowskich zesłani do dalekich republik radzieckich (m. in. do Uzbekistanu). Warto dodać, że wraz z powracającymi Tatarami na Krym licznie przybywają także Turcy, czy też Uzbecy.
Administracyjnie Krym jest autonomiczną republiką, wchodzącą w skład Ukrainy. Krymska Autonomiczna Republika ma szczególny charakter. Jest to związane z historią półwyspu, który w zasadzie przez przypadek i nieodpowiedzialność najwyższych władz państwowych ZSRR znalazł się w granicach Ukraińskiej SRR, a następnie niepodległej Ukrainy. Po zlikwidowaniu przez Rosję Chanatu Krymskiego i zajęciu półwyspu pod koniec XVIII w. Zaczęli tutaj napływać rosyjscy osadnicy. Krym szybko stał się strategicznym miejscem dla Imperium Rosyjskiego. Na półwyspie toczyły się zażarte walki w czasie wielu wojen, również podczas II wojny światowej. W 1944 r. siłą usunięto miejscowych Tatarów, których oskarżono o kolaborację z Hitlerem. Gdy Krym stał się w praktyce czysto rosyjską ziemią, zaludnioną niemal w całości przez Rosjan. Jednak z okazji trzechsetletniej rocznicy podpisania ugody perejasławskiej (na mocy, której ziemie ukraińskie weszły w skład Rosji) Nikita Chruszczow przekazał obwód krymski pod administrację ukraińskiej SRR. Decyzja ta zadecydowała o losie kilku milionów ludzi, którzy żyją obecnie poza swoją ojczyzną. Większość politycznych tendencji prorosyjskich zmierzających do przyłączenia Krymu do Federacji Rosyjskiej została zablokowana przez Kijów. Obecnie władze Ukrainy za wszelką cenę próbują zukrainizować tę część państwa. Dochodzi do wielu drobnych sporów na tle etnicznym. Wiele kontrowersji budziła także w okresie 2002-2003 granica pomiędzy Krymem i Federacją Rosyjską (casus wyspy Tuzła).
Stolicą Krymu jest Symferopol. Natomiast miasto-port Sewastopol, choć leży na południowo-zachodnim krańcu półwyspu i jest jego bodaj najbardziej znanym ośrodkiem, administracyjnie nie należy do Krymskiej Autonomicznej Republiki. Miasto to podlega bezpośrednio pod administrację Kijowa. Spowodowane jest to obawami władz ukraińskich przed zbyt dużym wpływem stacjonujących tam wojsk rosyjskich na region.
Językiem urzędowym na Krymie, poza ukraińskim jest także rosyjski. Można tu także dość często usłyszeć język krymsko-tatarski. Znajomość języka ukraińskiego na Krymie jest praktycznie nieużyteczna. Częściej słychać tutaj języki obce (w tym polski), niż ukraiński.
Ukształtowanie terenu, klimat: Południowa część Krymu jest górzysta ze szczytami przekraczającymi wysokość 1500 m.n.p.m. Z kolei wewnętrzna część półwyspu leży na równinie z roślinnością stepową. Klimat Krymu jest śródziemnomorski ze średnią temperaturą lipca wynoszącą 24C, zaś stycznia 4C. Temperatura wody w lecie oscyluje w granicach 25C. Warto dodać, że raz do roku w wyniku prądów morskich na kilka dni temperatura wody w niektórych miejscach nagle spada nawet do 8C, jednak po kilku dniach wszystko wraca do normy. Sezon turystyczny nad morzem trwa od czerwca do końca września, jednak szczyt sezonu przypada na koniec lipca i sierpień. Po 10 września większość sezonowych pociągów przestaje kursować, a na plażach robi się znacznie luźniej.
Dojazd na Krym
Najdogodniejszą formą dojazdu jest oczywiście pociąg. Na Krym kursują pociągi z niemalże wszystkich zakątków byłego Związku Radzieckiego (nawet z Irkucka!). Węzłem kolejowym jest stolica republiki - Symferopol. Właśnie tu kończy swój bieg większość pociągów, tylko nieliczne jadą dalej, do Sewastopola lub odbijają wcześniej do Eupatorii, Teodozji lub do Kerczu. Codziennie z i do Symferopola odjeżdża kilka pociągów do Kijowa, Moskwy i innych ważnych miast. Pociąg relacji Lwów-Symferopol (ok. 26h jazdy) kursuje raz dziennie, zaś w sezonie letnim uruchamia się dodatkowy skład kursujący na tej trasie. Kupując bilet na Krym warto pamiętać, że w sezonie do poszczególnych miast Krymu jeżdżą także bezpośrednie wagony, dzięki czemu bez przesiadek i straty czasu można dojechać np. do Teodozji. UWAGA!!! W sezonie niemal na każdy pociąg na Krym brakuje biletów! Należy je kupować z wyprzedzeniem. To samo dotyczy powrotu - zaraz po przyjeździe należy zaopatrzyć się w bilet powrotny. W wielu miejscowościach nadmorskich, nawet tam gdzie nie ma stacji kolejowych funkcjonują kasy biletowe, gdzie lepiej wcześniej przed wyjazdem zaopatrzyć się w bilet. Kupienie biletu w dzień wyjazdu w kasie graniczy niemalże z cudem, często pozostaje nam skorzystanie z usług tzw. "koników". Najbardziej oblegane są trasy do Moskwy, Kijowa, Petersburga, Mińska.
W Symferopolu rozpoczyna swą trasę słynny trolejbus jadący przez Ałusztę do Jałty (90km). Trolejbusem można wygodnie podróżować pomiędzy dowolnymi odcinkami na jego trasie. Jednak bilety trzeba kupić kilka godzin wcześniej. Wybierając się na wycieczkę np. z Ałuszty do Jałty należy pamiętać, że ostatni kurs z Jałty odjeżdża dosyć wcześnie (ok. 20.00).
Dotrzeć na Krym można także autobusem. Istnieją regularne kursy nawet na dalekich trasach (w tym do i z Moskwy). Jednak ze względu na odległości większość turystów dociera na Krym pociągami.
Z Symferopola jeździ spora ilość autobusów do niemal każdego zakątka Krymu.
Rozczarują się turyści planujący dotrzeć na Krym promem lub statkiem np. z Odessy. Otóż regularne połączenia z Odessy na Krym uruchomiono dopiero w 2004 r. Jest ich stosunkowo niewiele, a bilety do najtańszych nie należą. Poza Odessą Krym nie posiada połączeń z innymi portami Morza Czarnego. Kursują także luksusowe statki z Krymu do różnych miast, jednak są to kilkudniowe rejsy, a ceny są bardzo wysokie. Regularne promy kursują jedynie z Kerczu do Rosji.
Istnieje sporo połączeń lotniczych do Symferopola. Ceny połączeń lotniczych nie są zbyt wysokie, jednak znacznie taniej wychodzi dojazd pociągiem. W lecie istnieją regularne połączenia także z Polski.
Zobacz również: Dojazd na Ukrainę, Rozkłady jazdy
Noclegi na Krymie
We wszystkich miastach Krymu noclegi oferują nam mieszkańcy zaraz po wyjściu z pociągu, autobusu, czy z trolejbusu. Pozostaje nam wybranie odpowiedniej oferty za przyzwoitą cenę. Wbrew pozorom nie jest to proste, gdyż z reguły rzuca się na nas tłum przekrzykujących się nawzajem ludzi. Każdy z nich proponuje nam wyjście z dworca i pokazanie swojej oferty. Należy unikać wszelkiego rodzaju pośredników, gdyż na dworcu obiecują inną cenę niż jest ona w rzeczywistości. Podczas wyboru mieszkania należy zwrócić szczególną uwagę nie tylko na cenę (od 3$ za osobę, 5$ w dobrych warunkach; w Jałcie ceny te są kilkukrotnie wyższe), ale także na to, czy oferowane nam mieszkanie/pokój posiada dostęp do bieżącej ciepłej wody. W wielu miastach Krymu w blokach brakuje wody przez większość dnia (Sudak), w innych zaś z kranu leci lodowata woda, a ciepła jest puszczana raz w tygodniu (Ałuszta, Sewastopol).
Podczas wyboru noclegu mamy do wyboru miejsce w tzw. Sektorze prywatnym ("ciastnyj siektor") oraz w bloku. Jeśli chodzi o pierwszą możliwość to z reguły są to jednorodzinne domki z kilkoma przybudówkami pełniącymi rolę pokojów gościnnych. Toaleta i łazienka są na zewnątrz i są z reguły w opłakanym stanie. Często ciepła woda pochodzi z beczki na dachu, gdzie woda nagrzewa się od słońca.
Mieszkanie w bloku posiada lepsze warunki bytowe, ale właśnie tutaj częstokroć bywają problemy z dostawą wody.
Położenie jest mniej istotne, gdyż miejscowości nad morzem nie są duże i nie ma zbyt wielkich odległości. W dodatku bardzo dobrze rozwinięta jest komunikacja miejska (busy, autobusy i trolejbusy).
Przy wynajmowaniu pokoju należy uważać, by cena za dobę nie okazała się ceną za dzień, tzn. czasami nieuczciwi wynajmujący domagają się od turystów zapłacenia za 1 dzień więcej - różnica wynika z liczenia ilości spędzonych dni, a nie dób. Należy także porozumieć się co do godziny wyjazdu, by nie szantażowano nas później, że jesteśmy zbyt długo i teraz oni nam nie oddadzą paszportu dopóki nie dopłacimy za kolejny dzień pobytu.
Jeśli chodzi o cenę to niejednokrotnie na początku usłyszymy wygórowaną kwotę i dopiero po naszej odmowie znajdują się inni ludzie, proponujący noclegi za przyzwoitą cenę. Proszę nie wierzyć w zapewnienia, że brakuje wszędzie miejsc i dlatego oferowana cena jest atrakcyjna - w miastach letniskowych Krymu niemalże wszyscy mieszkańcy udostępniają swoje mieszkania turystom, jest niemalże niemożliwością by zabrakło kilku miejsc noclegowych.
Dokąd pojechać?
To pytanie stanie przed każdym planującym odpocząć na Krymie. Sprawa wbrew pozorom nie jest prosta. Odległość między ciekawymi miastami wynosi od kilkunastu aż do kilkuset kilometrów. W dodatku ukształtowanie terenu (góry) utrudniają komunikację pomiędzy miejscowościami. Na niektórych odcinkach 70-cio kilometrową trasę autobus pokonuje w 3-4 godziny. Jeśli mamy zamiar spędzić więcej czasu na Krymie najlepiej będzie odwiedzić kilka wartych odwiedzenia miast. Większość turystów przybywając na Krym swe pierwsze kroki stawia w leżącym w centrum półwyspu Symferopolu. Jest to dobre miejsce do przesiadki na lokalny środek lokomocji. Osobiście polecam zwiedzanie Krymu z Zachodu na Wschód (z Sewastopola lub Eupatorii przez Jałtę, Sudak do Teodozji).
Wybór miejsca podróży zależy przede wszystkim od tego, w jaki sposób zamierzamy spędzić czas na Krymie.
Jeśli szukamy dużych miast, zgiełku i wielu atrakcji współczesnej cywilizacji to w zależności od zasobności portfela powinniśmy wybrać Jałtę lub Ałusztę. Jeśli na pierwszym miejscu stawiamy plaże to powinniśmy rozważyć wyjazd do Eupatorii, Sudaku lub Koktebela. Z kolei Eupatoria, Sewastopol i Bakczysaraj przeznaczone są dla turystów pragnących zapoznać się z miejscowymi zabytkami. Generalnie istnieje zasada, że im bardziej na Wschód tym ciszej i spokojniej można wypocząć. Jałta to ogromny, zatłoczony i modny wśród bogatych turystów kurort.
Dużo zależy do czasu i możliwości jakimi dysponujemy podczas wyprawy na Krym. Osobiście zalecałbym następujące miejscowości w zależności od czasu pobytu na Krymie:
1 tydzień : Eupatoria, z której można wybrać się do Bakczysaraju i Sewastopola i ew. do Jałty; lub pojechać do Sudaka jeśli nie zależy nam na zwiedzaniu, stąd można podjechać do Nowego Świata i Teodozji.
2 tygodnie : Eupatoria z wycieczkami jak w przypadku jednotygodniowego wyjazdu, a następnie przeprowadzka do Sudaka i zwiedzanie wschodniego Krymu.
3 tygodnie i więcej : W tym przypadku można zobaczyć niemal wszystkie atrakcje Krymu, przemieszczając się co tydzień np. z zachodu na wschód.
Na kolejnych podstronach działu poświęconego Krymowi przedstawione zostały najważniejsze cechy poszczególnych kurortów Krymu. Zapraszam do odwiedzenia stron poświęconych poszczególnym miastom.
Zachód Krymu : Eupatoria, Sewastopol i Bakczysaraj
Południowe wybrzeże Krymu: Jałta i Ałuszta
Wschód Krymu: Sudak, Koktebel, Teodozja, Kercz
Plaże na Krymie
Ukształtowanie terenu jest w zależności od części Krymu bardzo zróżnicowane. W związku z tym w różnych ośrodkach turystycznych plaże i wybrzeża wyglądają inaczej. Dzięki temu każdy znajdzie coś dla siebie.
Najładniejsze plaże moim zdaniem znajdują się w Eupatorii (byle nie w centrum) oraz w Teodozji (Złota Plaża na obrzeżach miasta).
W Eupatorii jest to plaża piaszczysta, dosyć szeroka, z łagodnym zejściem do morza. Na wschodnich rubieżach miasta plaże nie są zbytnio odgrodzone od siebie dzięki temu można swobodnie spacerować wzdłuż wybrzeża. Natomiast na Złotej Plaży w Teodozji występują bardzo drobne kamyczki, przypominające na pierwszy rzut oka piasek, kamyczki te zmieszane są z licznymi pokruszonymi muszlami. Zejście do wody jest bardzo długie. w odległości kilkunastu metrów od brzegu można spokojnie stać na dnie. Złota Plaża jest bardzo szeroka i nie jest poprzecinana wszelkimi ogrodzeniami i innymi betonowymi konstrukcjami znanymi z innych miejscowości na Krymie. Uwaga! Plaże w centrum Teodozji są kamieniste, wąskie, zatłoczone, a woda nie najczystsza. Warto więc podjechać 15 min. marszrutką nr 4 do wspomnianej Złotej Plaży.
Również drobne kamyczki dominują na plaży w Sudaku. Są one jednak niemalże czarne i w upalne dni po prostu parzą w stopy. Zejście do wody w Sudaku jest również dosyć łagodne. Największym mankamentem plaż w Sudaku jest ich zatłoczenie. Ponadto plaże są wąskie i odgrodzone kratami i betonem. W dodatku większość plaż jest płatna lub dostępna tylko mieszkańcom ośrodków wypoczynkowych. Cena za wejście na prywatną plażę systematycznie rośnie - o ile w 2002 roku cena wynosiła ok. 2hr, to już w 2005 r. żądano 5hr. Po południu można jednak wejść bez przeszkód nawet na płatne plaże.
Kamieniste plaże to domena Ałuszty i okolic, Sewastopola, a także Koktebela. Przy czym w Ałuszcie zejście do wody jest bardzo strome, plaże wąskie, w większości płatne. Natomiast w Koktebelu można odejść kilkaset metrów od centrum i plaże robią się szerokie. Ponadto, kilka metrów dalej od brzegu dno robi się piaszczyste, a samo zejście nie jest zbyt strome. W Koktebelu, na północny-wschód od centrum działa największa na Krymie plaża nudystów.
Temperatura wody
Temperatura wody na Krymie różni się nawet o kilka stopni w zależności od miejscowości. Przy czym nie ma jednej reguły, która mówiłaby gdzie morze jest najcieplejsze. Morze Czarne w okolicach Krymu nagrzewa się już w czerwcu i wówczas przekracza granicę 20 stopni. Sezon kąpielowy trwa z reguły do końca września. W tym przedziale czasu temperatura wody nie spada poniżej 20C, a wynosi średnio 23 - 25C. Podczas upalnego lata nierzadko zdarza się, że we wschodnich częściach Krymu, zwłaszcza w zatokach, woda osiąga temperaturę nawet 28C . Warto pamiętać, że co roku, w lecie przez kilka dni temperatura wody na południowym wybrzeżu Krymu spada do bardzo niskich wartości. Jest to z reguły wywołane sztormem, który podnosi wodę z głębin na brzeg i musi minąć kilka dni by woda się ogrzała. Nie jest więc przekłamaniem informacja, że np. w lipcu woda w Jałcie może mieć zaledwie 8 stopni.
Aktualną temperaturę wody na Krymie można sprawdzić odwiedzając poniższe adresy:
http://sputnik.infospace.ru/noaa/rus_win/black/sst.ssi - są tu dane z satelity.
http://sputnik.infospace.ru/noaa/rus_win/black/mix_temp.ssi - to samo tylko w formie apletu Javy, dzięki czemu można po najechaniu myszką na odpowiedni region poznać dokładną temperaturę wody.
Linki:
| http://www.crimea.ru/ | Serwis o Krymie |
| http://all-crimea.narod.ru/ | m.in. opis wszystkich miast Krymu |
| http://crimea2001.narod.ru/ | Informacje praktyczne + rezerwacja miejsc |
| http://www.crimea.org.ua/ | Przewodnik + biuro podróży |
| http://banner.crimea.ua/ | Portal o Krymie, linki, przewodnik, wiadomości |
| http://www.portal.crimea.ua/ | Portal + przewodnik |
| http://crimea.webservis.ru/ | Atlas Krymu, wiele map |
| http://crimea.naiti.ru/ | Informator "Odpoczynek na Krymie", polecam liczne relacje z podróży |
| http://tour.crimea.com/ | Mini-portal |
Na powyższych stronach można znaleźć zarówno ogólny opis Krymu, jak również opisy miast, atrakcji turystycznych, czy też opisy tras górskich. Ponadto linki do stron o poszczególnych miastach znajdują się przy opisach miejscowości. Większość powyższych witryn jest w języku rosyjskim.
Autor: Łukasz Szul 2002-2005
