Rosja, Ukraina, kraje b. ZSRR

Połonina Borżawa

Zobacz również opis Worochty i Jaremczy

Zobacz również galerię zdjęć z Wołowca i Połoniny Borżawa

Na tej stronie pragnę w kilku zdaniach przedstawić Państwu jeden z najbardziej atrakcyjnych regionów Ukraińskich Karpat - okolice Połoniny Borżawa. W większości napotkanych przeze mnie źródeł Połonina Borżawa jest najwyższym pasmem górskim Bieszczadów (jednak jak poinformował mnie jeden z gości forum, Borżawa w opracowaniu J. Kondrackiego nie należy do Bieszczadów). Jej najwyższy szczyt - Stoh (1677 m.n.p.m.) jest też najwyższym szczytem całych Bieszczadów. Połonina Borżawa położona jest kilkanaście kilometrów na południe od głównego pasma Karpat. Administracyjnie, tereny wokół połoniny Borżawa należą do Zakarpackiej obłasti. W swojej historii okoliczne miejscowości należały najdłużej do Węgier, przed wojną do Czechosłowacji, a dopiero po II wojnie światowej zostały włączone do Ukraińskiej SRR.

Połonina Borżawa ciągnie się kilkanaście kilometrów od doliny rzeki Rika na wschodzie do doliny Wiczy na zachodzie. Połonina Borżawa jest rozczłonkowana na 3 grzbiety, które schodzą się na Wielkim Wierchu. Co ciekawe, na niemal każdym szczycie połoniny znajduje się jakaś budowla. Na Płaju jest to przekaźnik radiowo-telewizyjny, na Stohu stary radar, a na niektórych mniejszych szczytach znajduje się krzyż. Ponadto przez pasmo Borżawy przebiega rura gazociągu.

Obszar Połoniny Borżawa nie jest niestety chroniony parkiem narodowym. Skutkuje to niemiłosierną eksploatacją lasów. Masowy wyrąb drzew sięga w niektórych miejscach prawie po górną granicę lasu. Same obszary połoniny są wykorzystywane przez pasterzy, którzy prowadzą tutaj sezonowy wypas owiec. Dzięki takiemu zagospodarowaniu pasma górskiego istnieje tutaj wiele ścieżek i dróg prowadzących na niektóre szczyty.

Wołowiec

Wołowiec jest stosunkowo niewielkim miasteczkiem (ok. 10 tys. mieszkańców) położonym nad Riką, na północno-zachodnich podnóżach pasma Borżawy. Mimo, iż jest to niewielka miejscowość pełni Wołowiec funkcje lokalnego ośrodka administracyjnego, handlowego i turystycznego. Choć nie ma tutaj zabytków architektury, co roku do Wołowca przybywa wielu turystów, traktując miasteczko jako punkt wypadowy w góry.

Przez Wołwiec przebiega linia kolejowa o dużym znaczeniu. Kursuje tędy znakomita większość pociągów ze Lwowa i pozostałej części Ukrainy do Zakarpacia (Użgorodu), na Węgry, do Słowacji, Rumunii i dalej do innych krajów europejskich. Jest to niejako okno Ukrainy i Rosji do państw Europy środkowej i południowej. Linia kolejowa, która kilkanaście kilometrów na północ od Wołowca przekracza główne pasmo Karpat (na przełęczy Beskid), dostarcza podróżnym przepięknych górskich widoków. O ile linia kolejowa przebiegająca przez Wołowiec ma znaczenie międzynarodowe, to już trasy samochodowej w Wołowcu praktycznie nie ma. Droga ze Lwowa do Użgorodu prowadzi przez oddalone o kilkanaście kilometrów Niżnie Worota. Lokalna droga biegnąca przez Wołowiec prowadzi zatem z Niżnich Worot do Miżhirii na wschód od Borżawy.

Dojazd

Jak wspomniano powyżej, leżący na trasie kolejowej Wołowiec jest znakomitym punktem wypadowym w wycieczki górskie. Dojazd jest możliwy głównie koleją. W Wołowcu zatrzymują się wszystkie pociągi dalekobieżne ze Lwowa przez Stryj do Mukaczewa i Użgorodu. Podobnie jak w przypadku dojazdu do Mukaczewa, polecam ranną podróż przyspieszonym pociągiem lokalnym ze Lwowa do Mukaczewa. Dojazd do Wołowca jest także możliwy tzw. elektriczkami ze Lwowa z przesiadką w Stryju i Ławocznem (czasem w Skole).

Dojazd autobusem nie jest zalecany. Wprawdzie na trasie przez nieodległe Niżnie Worota kursuje wiele autobusów, to już na trasie Niżnie Worota-Wołowiec jeżdżą głównie archaiczne, przeludnione autobusy. O jakikolwiek rozkład jazdy jest bardzo ciężko. Wprawdzie w Wołowcu istnieje stacja autobusowa, to na rozkładzie zaznaczono tylko część połączeń.

Na tej stronie znajdziesz szczegółowe rozkłady jazdy.

Zobacz również: stronę z opisem dojazdu z Polski do Lwowa

Górskie wędrówki

Większość turystów przybywających do Wołowca w pierwszej kolejności pragnie zdobyć Połoninę Borżawa. Najważniejsza informacja dla turystów jest taka, że na tych teranach (podobnie jak w większości innych obszarów górskich Ukrainy) nie ma znakowanych szlaków górskich! Trzeba więc, przed wyjściem w góry dokładnie wypytać miejscową ludność o trasę i zaopatrzeć się w dokładne mapy. Uwaga! Nawet najdokładniejsze dostępne na rynku mapy są drukowane na starym podkładze. Wiele ścieżek zmieniło swe położenie wraz z postępującym wyrębem lasów. A niektóre tereny lesiste po prostu zniknęły. Na szczyty Połoniny Borżawa można dostać się z wielu miejsc. Z Wołowca trasa zaczyna się w okolicach wiaduktu kolejowego (koło dworca) i wiedzie ulicą Szewczenki na wschód. Idzie się przez jakąś godzinę wzdłuż wsi. W pewnym momencie droga skręca w lewo, na południe i mija punkt poboru wody pitnej dla Wołowca, następnie mija się żółty dom leśniczego, po przekroczeniu rzeki (są nawet dwa mosty) trasa zaczyna delikatnie piąć się pod górę. Idąc dalej należy być bardzo czyjnym, gdyż ścieżki się rozchodzą, i niektóre giną w lesie. Trzeba nastawić się na przekraczanie w kilku miejscach rwącego strumienia górskiego. W czasie roztopów i po obfitych deszczach przeście przez stosunkowo niewielką rzeczkę może okazać się niemożliwe. Dalej trasa prowadzi stromo i wyprowadza w okolice szczytu Płaj.

Inną opcją wejścia na Połoninę jest wyruszenie z oddalonej o kilka kilometrów od Wołowca miejscowości Hukliwyj (po polsku Hukliwa, po rosyjsku Hukliwoje). Dojechać można albo elektriczką (pierwsza stacja za Wołowcem), albo autobusem (droga na Miżhirię) albo na piechotę drogą lub przez niewielki grzbiet z Wołowca. Aby dojść w góry należy w "centrum" wsi (koło sklepu) odbić z głównej asfaltowej trasy, w bitą drogę w górę wsi. Należy się kierować w górę wsi, gdzie położona jest turbaza. Przez wieś idzie się około godziny, cały czas lekko pod górę. Po drodze mija się dwie cerkwie, jedna murowaną, jedną drewnianą, która stanowi dużej wagi zabytek architektury. Po jakichś 20 minutach od drewnianej cerkwi dociera się do zółtego budynku turbazy (odpowiednich polskich schronisk). Istnieje możliwość noclegu! Turbaza jest położona u podnóża Połoniny Borżawa. Idąc szybkim krokiem po 1,5-2h od turbazy dociera się na grzbiet Połoniny. Od turbazy idzie się płaską drogą, mija się rzekę (jest kładka), idzie się dalej przez zniszczone wyrębem polany, przekracza się po 10 minutach rzekę (bez kładki) i tutaj należy odbić w prawo, w wiodącą stromo pod górę drogę przez młodnik. Od tego miejsca odległość do Połoniny jest nieduża, jednak stromizna sprawia, że potrzeba sporo czasu i siły na pokonanie tego odcinka. Po dotarciu powyżej górnej granicy lasu zaczyna się połonina. Choć wydaje się, że główny grzbiet jest już na wyciągnięcie ręki to jednak potrzeba sporo czasu na dotarcie go grzbietu. Po dotarciu na grzbiet, po prawej mamy szczyt Płaj z przekaźnikiem, po lewej Wielki Wierch, przez który należy przejść by dostać się do Stoha.

Na Połoninie możliwe jest chodzenie po ścieżkach prowadzących po głównych grzbietach pasma, a także miejscami po szerokich drogach trawersujących szczyty.

Na Połoninę Borżawa można dotrzeć także od stacyjek kolejowych Jabłonów (wejście na Tiemnatyk) i Osa (szlak na Stoh przetarty dla Franciszka Józefa). Od strony wschodniej można pokusić się przejście całego pasma Połoniny Borżawa od strony Miżhirii. Jest to jednak bardzo długa trasa.

Noclegi

Jako, że opisywane tutaj tereny należą do często odwiedzanych przez turystów nie ma większych problemów ze znalezieniem noclegu. Tak w Wołowcu, jak i w Hukliwej znajdują się turbazy oferujące nocleg w sensownych cenach. W Wołowcu Turbaza położona jest kilkadziesiąt metrów od dworca kolejowego, zaś w Hukliwej na samym końcu wsi, godzinę drogi od autobusu/pociągu.

Ponadto, w Wołowcu działa kilka hoteli (również wysokiej klasy): Wiktoria, Grand, parę pensjonatów Fortuna, Nadija. Ceny noclegów są tutaj znacznie wyższe niż w turbazach i zaczynają się od 40 hr od osoby (dane z maja 2005 roku). W większości miejscowości nocleg można znaleźć u mieszkańców. Bez większych problemów można także znaleźć miejsce do rozbicia namiotu. Również w górach istnieje możliwość rozbicia się.

Zdjęcia z Wołowca i Połoniny Borżawy

To jest tylko fragment zdjęć. Więcej znajdziesz w galerii zdjęć z Połoniny Borżawa i Wołowca

Autor: Łukasz Szul